documentaire

WikiLeaks heeft de wereld veranderd, zo luidt de eerste zin van de voice-over. Na het lekken van de video-opname van een Amerikaanse helikopteraanval in Bagdad in 2007 (bekend onder de naam Collateral Murder) veranderde WikiLeaks van een relatief obscure site tot een wereldwijd bekend fenomeen. Maar hoe kwam het zover? Tegenlicht laat vanavond zien hoe Julian Assange, de Nederlandse hacker Rop Gonggrijp en andere WikiLeakers te werk gingen.

Assange zag potentie in IJsland, onder meer door de goedkope energie en de snelle internetverbindingen in het land. Hij verzamelde er een clubje mensen, onder wie parlementariër Birgitta Jónsdóttir, dat werkte aan het Icelandic Modern Media Initiative – een wet ter bescherming van de vrijheid van informatie.

Als Assange ze een filmpje laat zien waarin Irakese burgers en twee journalisten worden doodgeschoten door Amerikaanse militairen alsof ze een computerspel spelen, gaat de groep met de IJslandse journalist Kristinn Hrafnsson op zoek naar het verhaal achter de mensen die gedood zijn. Dat doen zij allemaal vrijwillig, overtuigd van het idee dat er een groot gat is tussen wat er werkelijk gebeurt in de wereld en wat de media berichten.

Parlementariër Jónsdóttir toont het kleine witte huisje waar zij onder meer met Gonggrijp en Assange dagenlang doorbracht om Collateral Murder openbaar te maken. Tegenlicht sprak veel van de betrokkenen van het eerste uur, met uitzondering van Assange.

De idealisten vertellen hoe zij samenwerkten en wat ze te weten kwamen. Het programma schetst ook het beeld van een groep gelijkgezinden die, naarmate de bekendheid toeneemt, hiërarchischer wordt en uiteindelijk deels uit elkaar valt. Assange is „niet meer dezelfde persoon”, zeggen ze. Jónsdóttir: „Ik hoop dat Assange zijn weg terugvindt.”

Marleen Luijt

Tegenlicht: De wereld na WikiLeaks

Ned. 2, 21.00-21.50u.