Chinese Droom

Een steigerbouwer die vijftig euro krijgt toegestopt, omdat hij na een jaar onbeveiligd ploeteren op grote hoogte een zakcentje verdient van de baas. Een autoverkoper die wordt beloond met een Apple Air, omdat hij in de maand december dertig auto’s heeft verkocht – van het merk Mercedes wel te verstaan. En een onroerendgoedmagnaat die een Chinees cultuurcentrum gaat openen op de bovenste verdieping van de nog te voltooien Freedom Tower in New York, gewoon omdat hem dat leuk lijkt.

Onderweg in China voor een film over de stand van de Chinese economie – een duizelingwekkende ervaring. Van de klaagzang over uitbuiting en gemiste kansen via de opgewonden gesprekken over de kwantumsprongen voorwaarts tot de eindeloze monologen over de opgeblazen plannen van de toekomst. Het zijn zulke grote contrasten dat ze misselijk maken en tegelijkertijd bewondering wekken. Want nergens loopt de wereld zo uiteen als in het land waar de Chinese Droom de Amerikaanse doet vervagen.

Vraag de onroerendgoedkoning naar die droom en hij antwoordt dat die voor iedereen bereikbaar is. Leg het de autohandelaar voor en hij zegt dat het een kwestie is van geluk. Informeer wat de bouwvakker ervan vindt en hij zegt dat dromen alleen zijn weggelegd voor mensen met macht. Want, zegt hij, er zijn tenslotte maar drie soorten mensen: degenen met invloed, degenen met geld en de rest.

Dat die rest een flinke prijs betaalt voor de macht en het geld van een kleine groep is geen geheim. Maar wat verrassend is, is dat de ongelijkheid met veel minder morren gepaard gaat dan jarenlang is voorspeld. Het incasseringsvermogen van de grote groep ploeteraars die het Chinese model drijvend houden, zonder dat zij daarvan meegenieten, is veel groter dan menigeen ooit voor mogelijk heeft gehouden.

En dat, zo verraadt de passieve gelatenheid van de onderklasse, heeft inmiddels alles te maken met die Chinese Droom. Want waar je ook in de jungle van de groei belandt, de droom lijkt dichterbij dan ooit tevoren. En zoals dat met veel dromen gaat, ze sussen en drijven voort. Ook als ze onbereikbaar blijven.

Floris-Jan van Luyn