72 uur studeren als actie tegen de onderwijsplannen

Wie zei er dat studenten lui zijn? Vanochtend is aan de Universiteit Utrecht een studiemarathon van maar liefst 72 uur van start gegaan. Wetenschappers en politici geven extra colleges en breken een lans voor het hoger onderwijs. De collegereeks wordt morgen voortgezet in Groningen en eindigt woensdag op de Universiteit van Amsterdam (UvA).

Daar hebben vanochtend dertig studenten het service- en informatiecentrum van de universiteit bezet. Ze eisen een tentamenvrije dag op vrijdag 21 januari, wanneer op het Malieveld in Den Haag een grote studentendemonstratie gepland staat. Een aantal universiteiten, waaronder de UvA, geeft vrijdag collegevrij, maar de bezetters in Amsterdam willen dat ook de tentamens worden opgeschort.

Ook hoogleraren protesteren vrijdag. Ze lopen in cortège (optocht in toga) door Den Haag op weg naar een ‘Academische zitting der treurnis’.

1 Waartegen komen de universiteiten in actie?

Het kabinet wil een korting op hun budget invoeren voor iedere student die meer dan een jaar uitloopt met zijn studie. Deze ‘langstudeerdersboete’ bedraagt 3.000 euro voor ieder jaar dat zo’n student extra ingeschreven staat. De maatregel moet jaarlijks 180 miljoen euro opleveren. Het kabinet zegt dat universiteiten en hogescholen op deze manier gestimuleerd worden hun studierendement te verhogen. De instellingen hebben het over de grootste bezuinigingen op het hoger onderwijs sinds de jaren tachtig. Universiteitenvereniging VSNU zinspeelt op een verlies van 2.500 banen.

2 Deed het kabinet niet onlangs een handreiking?

Ja, in december maakte minister Van Bijsterveldt (Onderwijs, CDA) bekend dat studenten die een bachelor én een master doen per studiefase een jaar mogen uitlopen. Dat betekent dat een hbo-bachelor in vijf jaar afgrond moet zijn, een universitaire bachelor in vier jaar en een universitaire master (over het algemeen) in twee jaar.

Nader beschouwd is dit gebaar niet zo gul als het lijkt. Universiteiten en studenten zijn er niet echt mee geholpen, omdat het grootste gedeelte van de studenten dat meer dan een jaar vertraging oploopt, dat doet tijdens de bachelorfase. In de masterfase zitten veel minder vertraagde studenten. Dat het kabinet dit wist, blijkt uit het feit dat de ingeboekte bezuiniging gewoon op 180 miljoen euro bleef staan.

3 En waarom zijn de studenten boos?

Ook zij moeten 3.000 euro betalen als ze meer dan een jaar uitlopen met hun studie. Dat bedrag wordt verrekend via een hoger collegegeld. De boete zal ook gaan gelden voor studenten die nu reeds ingeschreven staan. Wie dus te veel studievertraging heeft, moet in september 2011 meteen gaan betalen.

Het kabinet heeft nog een vervelende maatregel voor studenten in voorbereiding. Tijdens de masterfase van een studie kan straks niet langer aanspraak worden gemaakt op een basisbeurs. Wie na het behalen van zijn bachelordiploma wil doorstuderen, zal moeten lenen, of zijn ouders heel lief aankijken.

4 Hebben deze protesten zin, of is het een gelopen race?

De regeringspartijen zijn kwetsbaar op dit onderwerp. Ze zeggen doordrongen te zijn van het belang van het hoger onderwijs als motor van de Nederlandse economie. Daarom hameren ze er ook op dat veel van het bezuinigde geld weer geïnvesteerd zal worden in het onderwijs. Hoe en waar dat zal gebeuren, is echter nog niet bekend. Woensdag is er een spoeddebat over de bezuinigingen in de Tweede Kamer. Wellicht dat dan meer duidelijk wordt.