Referendum Zuid-Soedan ten einde

Kiezers in de rij bij een stembureau in Zuid-Kordofan, de staat waar het geweld plaatsvond. Foto Reuters.

In Zuid-Soedan sloten vandaag de stembureaus. Sinds vorige week zondag mochten de inwoners hun stem uitbrengen in een referendum over de volledige onafhankelijkheid van het al grotendeels autonome zuiden. Vele families keerden voor het referendum terug uit Noord-Soedan. De volksstemming verliep rustig, al vielen er op 11 januari tien doden en achttien gewonden bij een aanval op Zuid-Soedanese kiezers door een Arabische stam in Zuid-Kordofan.  

VN-helikopters worden ingezet om alle stemmen op te halen in het land. Veel dorpen waar gestemd is, zijn moeilijk te bereiken vanwege het ontbreken van wegen. Soedanese emigranten in Australië mogen vanwege de overstromingen in Queensland vijf dagen langer hun stem uitbrengen.

Het referendum is geldig. Woensdag werd de benodigde kiesdrempel van zestig procent van de bijna vier miljoen geregistreerden al gehaald. Op 31 januari hoopt de kiescommissie de voorlopige uitslag te kunnen geven. Als Noord-Soedan deze erkent en er geen bezwaren worden ingediend en voldoet aan alle internationale eisen, wordt de definitieve uitslag 6 februari gepresenteerd.

Naar verwachting stemt de meerderheid voor het afsplitsen van het zuiden. In dat geval neemt het afsplitsingsproces ongeveer een half jaar in beslag, want voor die tijd moeten nog veel zaken geregeld worden: bijvoorbeeld bepalen waar de grenzen precies liggen en de verdeling van olierijke gebieden. NRC-correspondent Koert Lindjer schreef 8 januari in NRC Handelsblad dat dat een gevoelige kwestie is en wellicht kan leiden tot hernieuwd geweld:

“Elk genoemd probleem kan tot vijandelijkheden leiden, plus de kwestie-Darfur. De regering-Bashir heeft het zuiden al beschuldigd van steun aan de rebellen in Darfur. Volgens sommige waarnemers zou Bashir met een nieuwe oorlog de aandacht kunnen afleiden van zijn grote economische problemen die door afscheiding van het zuiden en vermindering van de olie-inkomsten nog groter zullen worden. Maar de meeste Soedanese analisten zeggen dat hij zich financieel geen oorlog kan veroorloven. Een andere speculatie is een staatsgreep tegen Bashir, die door het Internationale Strafhof wordt gezocht wegens genocide in Darfur. Normale relaties met Khartoum zijn daardoor onmogelijk. Een deel van de machthebbers in het noorden zou van Bashir af willen.”

Oud-president van de Verenigde Staten Jimmy Carter is ook een waarnemer bij het referendum. Hij verwacht dat het noorden de uitslag zal erkennen en de onafhankelijkheid van Zuid-Soedan niet in de weg zal staan.

Volgens Al-Jazeera demonstreren ook duizenden Soedanezen in het Nuba-gebergte in het noorden. Zij eisen vrije en eerlijke verkiezingen in aanloop van de afscheiding van het zuidelijke deel van het land.