Geef aan cultuur en geniet belastingvoordeel

Schenkers aan cultuur krijgen te maken met de fiscus. Het kan namelijk belastingvoordeel opleveren. Maar tot de nieuwe Geefwet er is, blijft nog wel het een en ander onduidelijk.

Bosrijk rivierlandschap met herder

Met de geefcultuur in Nederland is niets mis, met de fiscale faciliteiten evenmin, maar de ontvangcultuur moet verbeteren. Daar zal de Geefwet waar staatssecretaris van Financiën Frans Weekers (VVD) aan werkt aan bijdragen door de regels te verduidelijken en te stroomlijnen.

Dat stelt Menno Tummers, fondsenwerver en adviseur mecenaat van het Prins Bernhard Cultuurfonds. Het regeer- en gedoogakkoord heeft in de charitatieve wereld de onzekerheid over het voortbestaan van de giftenaftrek weggenomen. Tegelijk zaait het kabinet twijfels door maatregelen tegen misbruik van de fiscale aftrekpost aan te kondigen. Pas als de Geefwet door de Kamer is aangenomen, zal alles duidelijk zijn.

Buiten de gevarenzone staan in ieder geval de schenkingen aan de grotere fiscaal erkende goede doelen (anbi’s). Wel dreigt het regeer- en gedoogakkoord met gedeeltelijke intrekking van de fiscaal bevoorrechte status als de goede doelen volgend jaar niet meer gegevens aan de fiscus doorgeven. De Belastingdienst wil meer weten over de schenker. Op die extra taak en de extra kosten die dat met zich meebrengt zitten de goede doelen niet te wachten. „We besteden ons geld aan culturele doelen, we zijn geen belastinginspecteur”, zegt Tummers van het Prins Bernhard Cultuurfonds.

Staatsecretaris Weekers kan zonder toestemming van gedoogpartner PVV evenwel geen kant uit. Het Cultuurfonds zal volgens Tummers zijn fiscale goede doelenstatus overigens niet op het spel zetten door zich tegen het politieke besluit te verzetten. „Uiteindelijk gaat het onze gevers niet om belastingtechnische hoogstandjes, noch om de fiscale mazen in de wet. Ze willen de cultuur steunen, soms aan de hand van hun eigen voorkeuren.”

Wat Tummers betreft biedt de zogenoemde periodieke gift al genoeg aantrekkelijke mogelijkheden. Op die manier ontloopt men legaal een grote hindernis voor de fiscale giftenaftrek. Die kent namelijk een drempel van één procent van het inkomen. Het gemiddelde bedrag dat een Nederlander geeft, is ongeveer 150 euro.

De aftrekdrempel geldt niet voor periodieke giften. Er is dan wel een andere hindernis: de notaris moet er aan te pas komen. Dat betekent kosten en rompslomp. Die kosten worden door het Prins Bernhard Cultuurfonds en veel andere goede doelen overgenomen als iemand gedurende vijf jaren ten minste 125 euro wil schenken.

Bij een periodieke gift vanaf 10.000 euro kan men bij verscheidene culturele goede doelen een persoonlijk mini-goed doel (‘Fonds op Naam’) opzetten. Samen met bijvoorbeeld Natuurmonumenten of het Prins Bernhard Cultuurfonds kan men dan een besteding vinden die het beste bij de persoonlijke idealen past. Bijvoorbeeld een eigen modestipendium van jaarlijks 50.000 euro, zoals een anonieme schenker deze week introduceerde, of steun aan (amateur)toneel- of muziekgezelschappen in de regio, zoals anderen doen. Zeker dat laatste is interessant omdat het vorige kabinet bij veel regionale goede doelen een streep heeft gehaald door de giftenaftrek.

Ook bij periodieke giften aan andere instellingen kan men nog wel van belastingaftrek profiteren. Dat kunnen goede doelen zijn, maar ook gewone verenigingen. Het geldt voor elke vereniging met ten minste 25 leden, ook in andere landen van de EU. Neem bijvoorbeeld een Italiaanse vereniging opgericht door 25 Nederlandse leden. Een periodieke gift aan die vereniging geldt als een aftrekbare schenking als er geen tegenprestatie tegenover staat. Maar de inspecteur kan met geen mogelijkheid nagaan of er inderdaad geen tegenprestatie is. De vereniging zou ook slechts enkel de vakantiegenoegens van de leden kunnen financieren.

De wetswijziging die het kabinet heeft aangekondigd, en die aan de schenkingen aan verenigingen een eind aan moet maken, treft niet alleen periodieke giften aan Italiaanse verenigingen, maar ook aan bijvoorbeeld een amateurtoneelvereniging in Alkmaar.

Zolang onduidelijk is hoe het kabinet de giftenaftrek beperkt, zijn zulke schenkingen voor een vaste periode van vijf jaar fiscaal riskant. Tenzij men geeft aan gerenommeerde goede doelen die op voorhand aangeven dat ze aan de nieuwe voorwaarden zullen voldoen.