Fed boekt historische winst

Met omvangrijke kredieten stimuleerde de Fed de Amerikaanse economie. De rente over die kredieten resulteert nu in een superwinst voor de bank. En de belastingbetaler?

Vestzak broekzak noemt men dat in de volksmond. Maar volgens de Federal Reserve, het stelsel van Amerikaanse centrale banken, is het gewoon winst – een recordwinst.

Het lijkt onlogisch. Honderden miljarden dollars uitgeven om een crisis te bezweren en daar vervolgens winst op maken. De Fed maakte afgelopen week bekend dat het over 2010 een winst heeft geboekt van 81 miljard dollar (61 miljard euro). Een absoluut record voor de centrale bank die de afgelopen jaren niets anders heeft gedaan dan geld uitgeven om de financiële sector, de huizenmarkt en de Amerikaanse economie te ondersteunen.

Met die dollars kocht de Fed de afgelopen jaren onder meer Amerikaanse staatsobligaties, schuldpapier van hypotheekbanken Fannie Mae en Freddie Mac. En de Fed gaf leningen aan Amerikaanse concerns die door de crisis in problemen kwamen. Dit was relatief goedkoop. Als de Fed de geldpers niet aanzette kon het wel tegen zeer lage rentes geld aantrekken. Aan de andere kant incasseerde de centrale bank miljarden aan rente-inkomsten uit onder meer de staatsobligaties. En de winst kan nog veel verder stijgen. De Fed is momenteel bezig om 600 miljard dollar in de economie te pompen via een programma voor het opkopen van nog meer schuldpapier. Een stimuleringprogramma dat tot juni doorgaat.

Die winst kan in de toekomst in gevaar komen. Als de inflatie toeneemt kan Fed-voorzitter Ben Bernanke gedwongen worden om de rente te verhogen om de prijsstijging te beteugelen. De Fed zou in dat geval meer rente moeten gaan betalen. Sommige economen vrezen dat de geldcreatie van de Fed de inflatie in de hand zal werken. Nooit eerder in de geschiedenis werd er in zo’n korte tijd zo’n groot bedrag in de economie gepompt. De Fed doet dit met nieuw gecreëerd geld. Uit het niets komen de miljarden en inflatie komt altijd met een vertraging. Dat zorgen over de inflatie reëel zijn bleek gisteren tijdens de persconferentie van Jean-Claude Trichet, president van de Europese Centrale Bank (ECB). Trichet zei dat er op de korte termijn een opwaartse druk is op de inflatie, vooral veroorzaakt door de stijgende prijzen van energie en grondstoffen. Het geld dat via de Fed in het systeem komt vindt zijn weg naar andere markten.

Het is de vraag of die andere grote centrale bank, de ECB, ook dergelijke winstcijfers zal laten zien. De ECB kocht vorig jaar voor tientallen miljarden euro’s aan staatsobligaties, maar dit waren vooral lening van landen als Ierland, Griekenland en Portugal. De eurozone landen in de periferie die met een groot schuldenprobleem kampen en wiens schuldpapier moeilijk te slijten is bij beleggers.

De Europese Unie gaat vrijwel zeker verdienen aan het steunpakket voor Ierland. Begin januari gaf de EU een obligatie uit ter waarde van 5 miljard euro. Het geld gaat naar Dublin dat van de EU 22,5 miljard euro krijgt via het European Financial Stabilization Mechanism (EFSM).

Kopers van de vijfjarige lening krijgen een rente van 2,6 procent terwijl de Ieren een rente moeten betalen over de EU-steun van 5,5 procent. Een mooi rendement en het verschil vloeit terug in de EU-begroting. In dat opzicht verdienen de Europese burgers, behalve de Ieren natuurlijk, toch nog iets aan de crisis. Al is het een klein bedrag vergeleken met de vele miljarden die overal in de EU werden uitgegeven aan alleen al het redden van financiële instellingen.

De Amerikanen lijkt minder te klagen te hebben gezien de winst van de Fed. Het belastinggeld dat wordt gebruikt om de crisis te bezweren levert immers wat op. De winst gaat bijna helemaal naar de staat: van de 81 miljard gaat 78,4 miljard dollar naar Washington. Voor de crisis verdiende de Fed meestal tussen de 20 en 30 miljard dollar voor de staat.

Dat de Fed zo’n groot bedrag via het ministerie van Financiën teruggeeft is fijn voor de burger, maar het is de vraag of deze daar blij mee moet zijn. De rente die de Fed krijgt op het Amerikaans schuldpapier wordt immers door diezelfde belastingbetaler betaald.