Eindigt de onrust? Wordt Tunesië een democratie?

President Ben Ali is weg, en premier Ghannouchi neemt het van hem over. Maar is hij de nieuwe Ben Ali? En anders wie dan wel?

De Tunesische premier Mohamed Ghannouchi neemt de leiding over het land als waarnemend president over, officieel omdat president Zine al-Abidine Ben Ali niet in staat is zijn taken te vervullen. De vraag is of het vertrek van Ben Ali een einde maakt aan de onrust en hoe Tunesië er uiteindelijk uit komt te zien. Een aantal scenario’s en opties.

Komt de onrust ten einde? Waarschijnlijk. De interim-president maakt deel uit van de regerende elite en is een hoge functionaris van Ben Ali’s regerende RCD-partij, dus het politieke systeem verandert niet wezenlijk. Maar in Tunesië telt de persoon. Ben Ali werd niet zozeer wegens zijn regering gehaat, maar wegens de leden van zijn familie en meelopers wier opzichtige rijkdom door de bevolking verdacht en smakeloos werd gevonden. Dezen zullen nu verdwijnen, dus de grootste grief van de Tunesiërs is weggenomen. Sommige analisten hebben echter gesuggereerd dat de premier toch te veel een gezicht is van de oude garde om de woede van de Tunesiërs weg te nemen.

Wie is er nu aan de macht? Ghannouchi is niet alleen op papier interim-president. Hij is een technocraat die meer dan tien jaar premier is geweest, dus hij heeft gewicht. Het is echter waarschijnlijk dat hij deel uitmaakt van een ad hoc coalitie. Die coalitie omvat bijna zeker het leger en de veiligheidsdiensten, die zeer invloedrijk zijn, plus het partij-apparaat van de RCD. Van die coalitie maken eveneens figuren van de oppositie deel uit, zoals Najib Chebbi.

Zal Ghannouchi proberen aan te blijven? Dat is mogelijk, maar het lijkt op dit moment onwaarschijnlijk. Hij geldt als een technocraat is – bijgenaamd ‘Tunesiës computer’ wegens zijn encyclopedische kennis van economische zaken – die geen politieke ambities heeft. Er waren vorig jaar berichten dat hij van plan was af te treden. Dit kan natuurlijk veranderen. Maar het waarschijnlijke scenario is dat Ghannouchi na een overgangsperiode zal vertrekken.

Wie wordt dan de volgende president? Dat is onmogelijk te zeggen. Ben Ali duldde geen kroonprins. Als Ghannouchi geen kandidaat is, zou minister van Buitenlandse Zaken Kamal Morjane dat kunnen zijn. En er is de oppositiepoliticus Chebbi. De komende paar maanden zullen er nieuwe gegadigden opduiken.

Wordt Tunesië democratisch? Dat wordt een hele uitdaging. Ghannouchi zegt de beloften van Ben Ali van de afgelopen dagen – zoals persvrijheid – te zullen nakomen. Maar vrije en eerlijke verkiezingen worden al een hele klus voor de RCD, die aan de macht is sinds Tunesië in 1956 onafhankelijk werd van Frankrijk. Is de partij bereid de controle op te geven? Onwaarschijnlijk. (Reuters)