Den Haag reageert onderkoeld op nieuws WikiLeaks

Minister-president Mark Rutte wil niet inhoudelijk reageren op de diplomatieke telegrammen van de Amerikaanse ambassade in Den Haag. Op zijn wekelijkse persconferentie na afloop van de ministerraad betitelde Rutte gistermiddag het berichtenverkeer dat nu massaal op straat ligt als „een interessant inkijkje”.

Tegelijk waarschuwde premier Rutte voor de gevolgen van de onthullingen voor de wijze waarop diplomaten te werk gaan. „Voor het diplomatieke verkeer is het niet handig”, aldus Rutte. Volgens hem is het voor mensen die contact hebben met de ambassade van belang te weten dat de gesprekken vertrouwelijk blijven. „Bij mijn volgende bezoek aan de Amerikaanse ambassade kan ik me voorstellen dat ik vraag: hoe groot is de kans dat ons gesprek naar buiten komt.” Rutte gaf toe dat hij van nu af aan in het begin van een dergelijk gesprek „voorzichtig” zal zijn.

De minister-president weigerde in te gaan op de openhartigheid van Nederlandse ambtenaren tegenover Amerikaanse diplomaten op de ambassade, zoals uit de publicaties blijkt. Hij sprak zijn vertrouwen uit in de ambtenaren. Volgens Rutte is Nederland „gezegend” met een goede rijksdienst. Hij omzeilde een antwoord door te benadrukken dat het doorgaans ook niet de ambtenaren zijn die vertrouwelijkheden lekken, maar politici. Rutte: „99 procent van de lekkages is van politici afkomstig en slechts een heel klein deel van ambtenaren.”

Ook minister Uri Rosenthal (Buitenlandse Zaken, VVD) wilde niet inhoudelijk ingaan op de zaken die nu naar buiten komen. „Ik ga de publicaties met spanning..., nee, rustig afwachten. Ik houd overal rekening mee, zoals altijd in het leven”, zei hij.

Rosenthal wees er op dat sinds bekend werd dat de klokkenluiderswebsite WikiLeaks over de Amerikaanse ambassadeberichten beschikte, op zijn ministerie een ‘taskforce’ is geformeerd. In samenwerking met de Amerikanen worden hier alle onthullingen gevolgd. „Die zit er bij al deze zaken bovenop”, aldus Rosenthal gisteren.

Zijn collega Maxime Verhagen (Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, CDA) reageerde gisteren laconiek op de jongste publicaties. Hij zag er weinig nieuws in. „Alles waar ik opvattingen over heb, heb ik in gesprekken exact hetzelfde gezegd als in de Tweede Kamer”, aldus Verhagen, die in het vorige kabinet minister van Buitenlandse Zaken was.

In een vraaggesprek met RTL Nieuws bagatelliseerde oud-minister en oud NAVO-chef Jaap de Hoop Scheffer het actieve beïnvloedingsgedrag van de Amerikanen zoals dat uit de diverse geopenbaarde berichten blijkt. Volgens hem hoort dit volledig bij de diplomatie. De Hoop Scheffer zei ervan overtuigd te zijn dat door de Amerikanen die nu in Nederland zijn opnieuw wordt gesproken over een missie naar Afghanistan, en die zij nog net zo te werk gaan.

Eén van de weinige politici die gisteren wel direct inhoudelijk reageerde was PVV-leider Geert Wilders. Hij heeft zich gestoord aan de betrokkenheid van koningin Beatrix bij het debat over voortzetting van de missie in Afghanistan, in 2009.

Volgens één van de uitgelekte diplomatieke berichten zei de koningin tegenover de nieuwe Amerikaanse ambassadeur die haar geloofsbrieven kwam aanbieden dat de zaak moeilijk lag. Wilders vindt dit te ver gaan, zo blijkt uit een sms-bericht dat hij gistermiddag verstuurde: „Majesteit moet zich niet bemoeien met wel of geen missie in Afghanistan. Als het waar is dat zij dat wel gedaan heeft dan is dat ongepast.”