Chronische pijn kan in de hersenen worden geblokkeerd

Canadese onderzoekers hebben een middel gevonden tegen chronische, neuropathische pijn of zenuwpijn. Het onderbreekt een proces in de hersenen dat een voortdurende pijnsensatie in stand houdt. Daardoor kampen pijnpatiënten maanden tot jaren met soms hevige pijnen zonder duidelijke oorzaak. Tot nog toe is het middel, NB001, alleen getest bij muizen met neuropathische pijn en in hersenweefsel van overledenen. Onduidelijk is nog of het ook bij mensen werkt en of NB001 niet ook andere processen in de hersenen blokkeert (Science Translational Medicine, 12 januari).

Neuropathische pijn verschilt fundamenteel van de acute pijn die iemand voelt die zich bijvoorbeeld in de vingers snijdt. Die heeft een duidelijke oorzaak, gaat vrij snel over, is goed te behandelen en heeft nut als alarmsignaal. Chronische neuropathische pijn is in al deze opzichten het tegendeel. En in extreme gevallen worden zelfs lichte aanrakingen of het schuren van kleding over de huid als (zeer) pijnlijk ervaren.

Chronische pijn is moeilijk te behandelen omdat de synapsen die prikkels doorgeven in de delen van het zenuwstelsel die bij de verwerking van pijn betrokken zijn (de gevoelszenuwen, het ruggemerg en de hersenen), blijvend overactief zijn geworden. Vandaar dat de onderzoekers op zoek zijn gegaan naar de moleculaire processen die deze verhoogde activiteit in stand houden. Ze concentreerden zich op de cortex cingularis anterior (CCA), een deel van de hersenen dat een centrale rol speelt in de cognitieve en emotionele integratie van pijnprikkels.

Het mechanisme dat daar de verhoogde activiteit van de synapsen in stand houdt, bleek sterk te lijken op de veranderingen die elders in het brein bij leerprocessen en geheugenopslag plaatsvinden. Om die niet te verstoren, zochten ze een deelproces dat specifiek is voor de CCA. Dat vonden ze in het enzym adenylaatcyclase-1: remming hiervan met NB001 bleek chronische pijn bij muizen aanzienlijk te verlichten. De vraag is alleen of remming van dit enzym niet ook processen elders in de hersenen verstoort. Bij de muizen leek dat niet zo te zijn, maar verder onderzoek moet dit nog bevestigen. Huup Dassen