Bij Chemie-Pack was het iedere keer weer niet in orde

Chemie-Pack in Moerdijk deed aan veiligheid omdat het moest, vonden inspecteurs. Er ging veel mis. Toch kreeg het een nieuwe milieuvergunning.

Of de vergunningen van Chemie-Pack op orde waren, vroegen donderdag leden van de gemeenteraad in Moerdijk aan hun burgemeester, Wim Denie. Of er niet veel mis was bij het bedrijf, dat vorige week woensdag afbrandde en half Nederland ongerust maakte?

Wel, antwoordde burgemeester Denie, dat viel allemaal mee. Het verpakkingsbedrijf was „zeker niet van smetten vrij”, en had af en toe een „por nodig” gehad door dreigen met dwangsommen. Chemie-Pack was „geen koploper” op het gebied van veiligheid. Maar „op ieder bedrijf valt wel iets aan te merken”, en dit bedrijf „stond zeker niet slecht bekend”. Of Moerdijk zijn handhaving perfect in orde had? „Weet ik niet”.

Wie het dossier bekijkt dat de gemeente de afgelopen jaren aanlegde over Chemie-Pack, krijgt een heel andere indruk. Lang zijn de beschrijvingen van voorschriften waaraan het bedrijf moest voldoen. En even lang zijn de beschrijvingen door inspecteurs van gemeente en brandweer van wat er allemaal niet deugde, met name de afgelopen zes jaar.

Chemie-Pack werd in 1951 opgericht met de naam Zuid-Hollandse Loonbedrijven. Het verpakte levensmiddelen als cacao, Haagse hopjes en gedroogde groeten. Zes jaar later kwamen daar middelen voor gewasbescherming en ongediertebestrijding bij. Sinds 1974 verpakt het bedrijf chemicaliën. „Vertrouwde omgang met chemische producten”, is de bedrijfsslogan. Chemie-Pack leek maar al te goed te weten dat ongelukken in een klein hoekje kunnen zitten.

De directie noemt 2005 commercieel „een goed jaar”. Het is ook een jaar met vijftien „onveilige handelingen & gevaarlijke situaties”. Ongeveer even veel als de drie jaren ervoor.

„Rode uitslag op gezicht bij afvullen.”

„Monteur valt van bordes.”

„Verkeerde stekker gemonteerd op vloeistofteller waardoor elektrocutiegevaar.”

„Veiligheidsbril besmet met product waardoor neushuid aangetast.”

„Ernstige oogirritatie door ontleding van product in oog tijdens proefdraaien.” Etcetera.

Regelmatig worden overtredingen geconstateerd. Zo voeren de regionale milieudienst en de brandweer op 14 september 2006 een „hercontrole” uit om te zien of het bedrijf voldoet aan de Wet milieubeheer, en aan de regels van het Besluit Risico’s Zware Ongevallen (BRZO).

Op het middenterrein blijkt een „containeropwarmunit” te staan met een gasolietank van 1.500 liter, die „onvoldoende beschermd” is. „Bovenstaande installatie is niet vergund”, staat er. Als maatregel wordt voorgesteld: „De gasolietank ledigen en de betreffende installatie verwijderen [...]”.

Er is een locatie op het terrein waar tijdens de emballage „met behulp van een open vlam” krimpfolie wordt aangebracht. Op het bedrijf mag geen open vuur aanwezig zijn, behalve op plaatsen die daarvoor zijn aangewezen. Daar hoort deze locatie niet bij. Toch is het een gevaarlijk klusje. Op 5 september 2005 blijkt „een juist voor de pauze van krimpfolie voorziene pallet met emballagecans” vlam te hebben gevat. De „smeulbrand” blijkt na de pauze vanzelf gedoofd, vermeldt het rapport erover. Maar, schrijft de melder ook, het is altijd „een brandgevaarlijke handeling”.

Nog meer tekortkomingen tijdens die inspectie in 2006: de brandwerendheid van houten toegangsdeuren van twee hallen, waar gevaarlijke stoffen zijn opgeslagen, is onvoldoende onderzocht, net als de bedrading van een pomp en het ventilatiesysteem in de muur. En pallets worden „op een onjuiste wijze” in stellingen geplaatst. Hierdoor is het risico dat opgeslagen gevaarlijke stoffen vallen „ontoelaatbaar groot”.

De bevindingen zijn voor burgemeester en wethouders van Moerdijk aanleiding Chemie-Pack op 1 november 2006 een aangetekende brief te sturen. „Ons college is van plan aan u een dwangsom op te leggen om te bewerkstelligen dat de overtredingen daadwerkelijk worden opgeheven.”

Eerder dat jaar was ook al met een dwangsom gedreigd, nadat bij drie achtereenvolgende controles was vastgesteld dat het in verschillende hallen van Chemie-Pack ontbrak aan gecertificeerde installaties voor brandbestrijding. En ook in 2002 had de gemeente dwangsommen aangekondigd. Dit omdat de brandwerendheid van de daken de wettelijk verplichte dertig minuten niet haalde, omdat blusinstallaties in vijf bedrijfshallen niet permanent volautomatisch werkten, en omdat het bedrijf talmde met maatregelen.

Het bedrijf werd ook op de vingers getikt voor het niet of veel te laat melden van incidenten. Zoals de genoemde „smeulbrand” van 5 september 2005. En op 13 oktober van datzelfde jaar was dertig liter trichloorpropaan vrijgekomen, een „vluchtig toxisch product”, door een „bedieningsfout”. Zo’n fout, aldus de melding een half jaar later, is „niet op realistische wijze te voorkomen met technische of organisatorische maatregelen”.

Beter verliep de melding van een „ongewoon voorval” op 19 juni 2007; die kwam nog diezelfde dag. Een „kleine brand” was ontstaan bij het „ompakken” van een ferroceen, toen verharde delen van dit poeder werden „los gestoken” met een metalen schop. Daarbij ontstonden mogelijk vonken.

De laatste jaren deed Milieu-Pack moeite een nieuwe milieuvergunning te krijgen. Die werd vorig jaar oktober verleend. Iets daarvoor, op 19 april 2010, trok het bevoegd gezag nog enkele harde conclusies over het ontbreken van een echte veiligheidscultuur bij het bedrijf. Algemene procedures kwamen „onvoldoende” overeen met de praktijk, bleek na een uitgebreide inspectie op 22 maart. „Hierdoor lijkt het alsof deze procedures zijn opgesteld omdat het een verplichting is”, aldus het rapport, en niet omdat deze „meerwaarde” bieden „voor de bedrijfsvoering”. Daarom diende Chemie-Pack ervoor te zorgen „dat deze algemene procedures ook gaan ‘leven’ en deze niet als ‘papieren tijger’ in stand te houden”.

De inspecteurs signaleerden een „reactieve houding”. Tekortkomingen werden na inspecties ongedaan gemaakt, maar van een bedrijf dat met gevaarlijke stoffen werkt, vonden ze, mag verwacht worden „dat een meer pro-actieve houding wordt aangenomen”.

Het Openbaar Ministerie verdenkt Chemie-Pack nu van het handelen in strijd met de vergunning. Wat de verdenking inhoudt, is niet bekendgemaakt.