We moeten alert zijn, dit is zo respectloos

De meeste koperdieven verkopen hun waar over de grens. Dat maakt de strijd ertegen nog moeilijker. Een legitimatieplicht of een dna-spray helpt dan niet.

Graven hebben een emotionele waarde, toch rukken dieven er koperen letters, vazen en versierselen af. Foto WFA WFA06T:44 GRAVEN VERNIELD :SCHIN OP GEULLE;08JUL2010-In Schin op Geul zijn in de nacht van dinsdag op woensdag 44 graven vernield. Van de meeste graven werden vazen en beeldjes afgetrokken. Het ging de daders voornamelijk om het koper. Enkele graven raakten beschadigd. WFA/jpg/str.Jean Pierre Geusens WFA JEAN PIERRE GEUSENS

Het gebeurde vorige week dinsdag. Urenlang bleven op elf plaatsen de spoorbomen tussen Roosendaal en Breda dicht. Auto’s, voetgangers en fietsers passeerden zigzaggend het spoor. Treinen reden stapvoets, wat enorme vertragingen opleverde. Daarna moest het treinverkeer zelfs volledig worden stilgelegd, zodat medewerkers van ProRail de problemen konden verhelpen.

Reden: in Etten-Leur hadden dieven ’s nachts een stuk van twintig à dertig meter uit een koperen kabel voor de bediening van de spoorbomen weggeknipt. En dat gebeurt vaker. „Helaas, dit is geen incident”, zegt een woordvoerder van de spoorbeheerder.

Sinds het voorval in Etten-Leur zijn alweer tientallen andere koperdiefstallen gesignaleerd. Zonnewijzers, vazen op begraafplaatsen, kerkklokken, bliksemafleiders en zelfs koperkleurige borgpennen van een damwand. In Schiedam verdween de waterleiding van een zwembad.

Hoeveel koperdiefstallen er precies zijn, houdt niemand bij. Maar nu de koperprijs hoog is – bij een schroothandel krijg je 5 euro voor een kilo – schiet het aantal diefstallen ook omhoog.

Hans Koning, directeur van de Metaal Recycling Federatie (MRF): „Elke dag horen wij over een aantal diefstallen. Maar dat is slechts het topje van de ijsberg, want de meeste mensen melden het niet.” ProRail, één van de grootste slachtoffers, spreekt van vijftien tot twintig gevallen per maand. De kosten voor de spoorbeheerder: jaarlijks pakweg 10 miljoen euro.

Maar niet alleen de kosten zijn hoog. Soms leidt koperdiefstal ook tot emotionele schade – als het om tuinbeelden gaat waaraan de eigenaar gehecht was, bijvoorbeeld. Bijzonder pijnlijk zijn de diefstallen op begraafplaatsen. Koperen letters, vazen en versierselen worden er van de graven gerukt.

„Een graf heeft altijd grote emotionele waarde”, zegt voorzitter Frank Korsten van de Landelijke Organisatie voor Begraafplaatsen (LOB). De vereniging, die tachtig procent van de Nederlandse begraafplaatsen vertegenwoordigt, adviseert leden sinds kort op gezette tijden vrijwilligers te laten patrouilleren over de begraafplaats. „We moeten erg alert zijn, dit is ongelofelijk respectloos.”

De politiek wil actie. CDA, VVD en PVV eisen een legitimatieplicht voor iedereen die een koper inlevert bij de schroothandel. CDA-Kamerlid Çörüz: „Het is te gek voor woorden dat ik me bij de videotheek moet legitimeren als ik een dvd huur, maar niks hoef te laten zien als ik koper verkoop waarvan de herkomst onduidelijk is.”

Intussen is het stelen van koper een gevaarlijk werkje. Zeker als de koperdraden van het spoor moeten komen, waar ze onder spanning staan. Bovendien kan er elk moment een trein voorbij komen. „Ongelooflijk dat er nog nooit dodelijke ongelukken zijn gebeurd”, zegt Koning. Çörüz: „Levensgevaarlijk. Het is wachten totdat iemand met zijn vingers aan die koperdraden blijft plakken.”

Tegenover het gevaar staat de kleine pakkans voor koperdieven. Bij het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD) richt een team van de spoorwegpolitie zich nu op koperdiefstal. Een woordvoerder: „Het is heel lastig te bestrijden: koperdieven werken enorm uit het zicht.” Volgens het KLPD verkopen de meeste koperdieven hun gestolen waar over de grens. Dat maakt een legitimatieplicht meteen een stuk minder effectief.

ProRail probeert nu een andere mogelijke oplossing uit. De organisatie besproeit het koperdraad met DNA-spray, waardoor deze bij verkoop altijd te herkennen is. De inkopers moeten dan een soort blacklight krijgen, waarmee ze het koper kunnen ‘lezen’. Ook dit is echter geen internationaal werkend systeem. Door over de grens te verkopen, glippen koperdieven ook door deze maas van het net.

Voor directeur Koning van de metaalfederatie maakt het niet uit op welke manier er iets aan gedaan wordt. Als er maar wat gebeurt: „De dieven veroorzaken een enorme maatschappelijke ontwrichting. En dat allemaal voor een paar tientjes winst.”