Vrouw met inwisselbare ziel te huur

De serie Dollhouse laat mensen de rol van een ander overnemen. De zielverhuizers weten niet wie ze ooit waren.

Sciencefiction is een optimistisch genre: voor alles is een oplossing. Last van nare gedachten die zich door stress of verdriet niet laten verdringen? Laat al je gedachten wissen. En laat een nieuwe persoonlijkheid opladen. Word een ander mens.

In de serie Dollhouse is er een bedrijf dat vrijwilligers betaalt als ze voor vijf jaar iemand anders willen worden. Wat ze niet vertellen, is dat jouw lichaam, opgeladen met een nieuw karakter, voor opdrachten moet uitvoeren. Hun rijke klanten hebben ideeën genoeg.

Eén klant heeft bijvoorbeeld een specifieke wens. Zijn vrouw overleed bij een busongeluk, op weg naar bezichtiging van hun nieuwe huis, dat hij had als verrassing, om te laten zien dat zijn werk na jaren sappelen hem plots rijk heeft gemaakt. Hij zal nooit zijn succes kunnen delen. Maar bij het Dollhouse bestelt hij elk jaar op haar sterfdag een verse echtgenote, die oprecht verbaasd arriveert bij het nog onbewoonde huis en zijn geluk met hem deelt.

Dat is het geheim van het succes van de zielverhuizers: de databank met persoonlijkheden zorgt ervoor dat de ‘poppen’ bij het opladen als het ware herboren worden. Ze weten niet wie ze ooit waren. Hun emoties zijn authentiek.

Wie mee gaat in dat ingenieus gegeven, ziet een spannende en opmerkelijk zelfbewuste tv-serie. Een aantal afleveringen draait om de opdrachten die de bezielde ‘poppen’ moeten uitvoeren, maar de morele dimensies van het Dollhouse worden breed uitgemeten.

Een rechercheur maakt jacht op deze ondergrondse organisatie, die wijdvertakt blijkt en grotere doelen heeft dan het geluk van mensen. Sciencefiction is als het erop aankomt een angstaanjagend genre: de mens misbruikt de vooruitgang (zie ook de geschiedenis). De rechercheur zegt het zo: „We splijten atomen: we maken een bom. Als we iets nieuws uitvinden, is het eerste wat we doen: vernietigen, manipuleren en macht uitoefenen.”

Het Dollhouse houdt zich niet voor niets verborgen. Het is een luxe bordeel (heel duur: seks met oprechte emoties) en een verhuurder van killers en prooien. De poppen zijn zichzelf voor altijd kwijt. Ze worden gehouden in een ondergrondse spa, waar ze leeg, in ontzielde staat rondlopen, met evenveel gezichtsexpressie als natte sla. Maar de techniek is niet perfect: een nieuwe vrouw, Caroline, popnaam Echo, is in staat zich dingen te herinneren: van haar opdrachten en van haar vroegere leven. Dat creëert dreiging. Ooit gaan de slaven in opstand komen.

De wendingen in Dollhouse zijn goed bedacht en alle implicaties en mogelijkheden van de zielsverhuizing worden gedoseerd duidelijk. Allengs wordt het verhaal complexer en sterker. Dat de hoofdpersoon, Caroline, elke aflevering weer iemand anders is tijdens een opdracht, is overkoombaar. Actrice Eliza Dushku gaat daar verbazingwekkend goed mee om.

Het is wel verstandig aflevering 13 op de dvd ongezien te laten. De onvoorbereide kijker wacht een schok. De serie is getransponeerd naar 2019, en er is een burgeroorlog gaande tussen authentieke mensen en geprogrammeerde. De plot van de serie wordt in flashbacks ruw afgeraffeld. In de extra’s legt bedenker en producer Joss Whedon (die ook Buffy the Vampire Slayer bedacht en mee schreef aan Toy Story) uit dat de eerste aflevering, de pilot, nooit is uitgezonden. Om toch aan de contractuele dertien afleveringen te komen, bedacht hij een goedkoop, met video gedraaide extraatje. Aangezien hij toen nog niet wist of er nog een seizoen zou komen, werd het een vooruitblik, die ook als einde kon dienen.

Dit mager excuus en zijn warrige verhaal over almaar nieuwe invalshoeken en ideeën voor de pilot herinnert de kijker eraan dat een tv-serie een industrieproduct is – iedereen heeft een mening. Whedon lijkt overvallen door de vrijheid die Fox hem gunt om zijn gang te gaan (voor zo’n 2 miljoen per aflevering). Het is een wonder dat er nog zo’n gave serie uit zijn handen is gekomen.

Dat tweede (en laatste) seizoen van Dollhouse kwam er wel degelijk. Met als dertiende aflevering het vervolg op de dystopische afsluiter van seizoen 1. Schuif dus zelf aflevering 13 van seizoen 1 ertussen bij het slot van seizoen 2.

Ron Rijghard

Dollhouse

Seizoen 1. 649 min. € 32,99