Ruige, felle Beethoven

Chamber Orchestra of Europe o.l.v. Bernard Haitink. 12/1 Concertgebouw A’dam. Herh. 14/1. ****

In twee seizoenen dirigeert Bernard Haitink bij het Chamber Orchestra of Europe in Amsterdam een symfonische Beethovencyclus. Beethoven is voor Haitink vanaf zijn vroegste dirigentenjaren de grote favoriet. Zijn tweede concert als dirigent in Hilversum in 1955 was al gewijd aan Beethoven, die hij hier vaker uitvoerde dan Mahler, Bruckner en Mozart.

Dit is Haitinks zesde cyclus met Beethovens negen symfonieën, na Amsterdam (1974, 1978) , Londen (2005-06), Luzern (2008-09) en Chicago (2010). En het is zijn eerste cyclus met een kamerorkest. Maar dat is geen breuk met het verleden of een stap richting ‘authenticiteit’, want hij laat de oud-leden van Europese jeugdorkesten een volume ontwikkelen dat concurreert met een compleet symfonieorkest. Jammer dat het Concertgebouworkest daar niet zat.

Bij Beethoven komt altijd een andere Haitink los dan de anders zo evenwichtige dirigent: temperamentvol en driftig, vurig, en explosief. Wel weet hij langzame, speelse en luchthartige passages extra uit te lichten. Nu kwam daar in wat hogere tempi een roerige, ruige orkestklank bij: fel, dramatisch en wat massief in de ouverture Fidelio en de af en toe rommelige Achtste symfonie.

In de Vijfde symfonie viel het allemaal zeer effectvol op zijn plaats. Na een ferme opening, zonder een zweem van ‘noodlot’, ontwikkelde Haitink met veel contrasten een onstuitbaar spannende Beethoven, met martiale grandeur.