Miguel de Unamuno

Scherp en moedig noemt Ger Groot Miguel de Unamuno in ‘De liefde is anti... alles!’ (Boeken 07-01-11). Unamuno is de Spaanse Cleveringa. En hoe!

Hij was in september 1936 rector van de Universiteit van Salamanca in het deel van Spanje dat in handen was van de opstandelingen van Franco. Hij presideerde de opening van het academisch jaar, gezeten tussen de vrouw van Franco en de bisschop, zo is te lezen in Hugh Thomas’ The Spanish Civil War uit 1964.

Gast was Franco’s generaal Millán Astray, oorlogsinvalide met één oog, die een felle rede tegen de Basken en Catalonië afstak. In de zaal werd zijn motto Viva la muerte! geschreeuwd. Unamuno verhief zich langzaam: ‘Nu zwijgen zou als instemming kunnen worden opgevat. Ik ga voorbij aan Millay’s uitbarsting tegen Basken en Catalanen. Ik werd geboren in Bilbao en de bisschop hier, of hij het prettig vindt of niet, is een Catalaan.’

Eerst is er doodse stilte maar als Unamuno verder gaat, schreeuwt Astray ‘Abajo la inteligencia!’ Tumult. Maar Unamuno: ‘Dit is de tempel van het intellect. En ik ben de hogepriester. Jullie zijn het die deze heilige hallen schenden! Jullie zullen winnen, want jullie hebt meer dan genoeg brute kracht. Maar jullie zullen niet overwinnen, want om te overwinnen moet je overtuigen. En om te overtuigen hebben jullie nodig wat je mist: rede en recht in de strijd.

Het lijkt mij nutteloos U aan te sporen aan Spanje te denken. Ik heb gezegd.’

Hessel Bouman, Santpoort