Heerlijk hoopvol hartzeer

Liefdesverdriet is het thema van de nieuwe cd ‘21’ van de Britse zangeres Adele. De muziek is kaler en emotioneler dan in haar debuut, ‘19’. De invloeden van country en rap schemeren er doorheen. „Als het goed voelt: niet meer aan sleutelen.”

Adele: "Het schrijven van songteksten was mijn tweede natuur". Foto Mari Sarii

Liefdesverdriet is een goudmijn voor elke songschrijver. Adele lacht als dat cliché van haar lippen rolt. Maar het is waar, zegt ze. Minstens de helft van de nummers op haar nieuwe album 21 werd ingegeven door hartzeer om een verbroken relatie, de eerste in haar jonge leven die ergens naartoe leek te gaan. „Meer dan een jaar waren we onafscheidelijk. Ik dacht niet meer aan mezelf, ik dacht alleen nog aan ons. Totdat we er allebei genoeg van kregen. Het verdriet en de frustratie heb ik van me af gezongen.”

Adele (22) zoekt haar heil in de muziek, zoals ze het haar hele leven al gedaan heeft. Als zesjarige dwong ze de visite om te luisteren, terwijl ze Dreams van Gabrielle vertolkte met een hakkelend kinderstemmetje. Zingen zat haar in het bloed en haar moeder voerde haar met de muziek van Aretha Franklin, Jeff Buckley en Bob Dylan. Zelf zag ze meer in de Spice Girls, zegt ze in haar sappige Londense accent. „Zoals dat gaat: je zet je af tegen de muziek die je ouders mooi vinden. Maar nu ben ik haar dankbaar voor de muzikale opvoeding die ze mij heeft meegegeven.”

In haar degelijke bloemetjesjurk heeft Adele Adkins weinig van de superster die ze is, nadat ze in 2008 met haar debuutalbum 19 miljoenen harten had veroverd. Ze vraagt beleefd of ze mag roken, hoewel dat in dit chique Amsterdamse hotel hoe dan ook verboden is. Dan maar een raam open, terwijl ze haar rook zo ver mogelijk uit de buurt van de rookmelder blaast. Een grappig toeval dat ze in het hoofdstedelijke Dylan Hotel verblijft, vindt ze. Het was haar cover van Bob Dylans ‘Make You Feel My Love’, die haar nog meer dan eigen nummers als ‘Chasing Pavements’ en ‘Hometown Glory’ beroemd maakte. „Ik heb er lang over gedaan om Dylans teksten te doorgronden. Pas toen ik een jaar of zeventien was, begon ik in te zien hoe fantasierijk en poëtisch ze zijn. De enige reden waarom ik ‘Make You Feel My Love’ opnam, was dat ik andere mensen wilde laten kennismaken met dat briljante nummer. Via via heeft Bob Dylan me laten weten dat hij het de op één na beste versie vindt. Na die van hemzelf, natuurlijk.”

Ze debuteerde als achttienjarige op de internationale podia, nadat ze ontdekt was aan de hand van twee liedjes die ze op Myspace had gezet. Tijdens haar studie aan de Londense Brit School for Performing Arts was ze ervan overtuigd dat het popsterrendom niet voor haar was weggelegd, met haar stevige postuur en een stem die ze zelf niet zo bijzonder vond. „Etta James was mijn rolmodel en vergeleken bij haar klonk alles wat ik deed armoedig en dun. Totdat andere mensen me vertelden dat ik iets met mijn zangtalent moest doen. Het schrijven van songteksten was mijn tweede natuur, nadat ik al op jonge leeftijd was begonnen gedichtjes te maken. Teksten komen zoals ik praat: vlot en automatisch. De meeste zijn shit, maar soms zit er iets tussen wat een melodie verdient.”

Toen Adele in juli 2008 voor het eerst in Paradiso stond waren de meningen verdeeld. Haar stem was onmiskenbaar doorleefd en soepel, als een reïncarnatie van Dusty Springfield in het lichaam van een jonge souldiva. Maar hoe kon een meisje van negentien geloofwaardig zijn in wereldwijze teksten over het wel en wee van de liefde, als ze zelf nog zo weinig levenservaring had opgedaan? Adele kwam ermee weg, dankzij haar fenomenale inlevingsvermogen en hartroerende voordracht. Dat ze nog een beetje beverig op het podium stond, was een euvel dat niets met haar onervarenheid te maken had. „Ik heb zeldzaam veel last van plankenkoorts en dat is sindsdien alleen maar erger geworden. Vroeger was ik blij als het eerste nummer voorbij was. Tegenwoordig word ik juist banger naarmate het optreden vordert. Bij belangrijke optredens heb ik iemand in dienst die ervoor zorgt dat ik niet vlak voor het concert het gebouw uit vlucht.”

Het album 19 was een weerslag van de manier waarop ze toen in het leven stond. Op 21 is ze ouder en wijzer geworden, vindt ze. Het documenteert haar 21ste levensjaar, zoals dat werd vastgelegd met hulp van haar vaste muzikant/arrangeur Paul Epworth in Londen en producer Rick Rubin in Malibu. De muziek is kaler, emotioneler en doeltreffender dan het debuut, met alle aandacht voor Adeles indrukwekkende vocale présence.

„Rick Rubin zette mij in een kamer en nam mij op zoals hij het met Johnny Cash gedaan zou hebben. Het gaat hem voor 100 procent om de magie van de muziek, met zo weinig mogelijk opsmuk of orkestratie. Zijn manier van opnemen is ouderwets en organisch, zonder de glitter die over de meeste moderne popplaten wordt uitgestrooid.”

Op tournee in het zuiden van Amerika ontdekte ze de countrymuziek, een genre dat voordien aan haar voorbij was gegaan. „De chauffeur van de toerbus kwam uit Nashville en liet me kennismaken met de muziek van Wanda Jackson, Garth Brooks en de jonge countrygroep Rascal Flatts. Vóór in de bus mocht ik roken met het raam open, en dansten we en joelden we mee met die uitbundige muziek. Countryteksten zijn volstrekt eerlijk, romantisch en to the point. Niemand maakt zich zorgen of het wel trendy genoeg is om een jong publiek aan te spreken. Ik wil niet beweren dat ik nu zelf een countryplaat gemaakt heb, maar de invloed schemert erin door. Daarnaast luisterde ik veel naar rapteksten en leerde ik van Mos Def en Kanye West hoe je woorden kunt buigen en rekken.”

Muziek die bedoeld is om andere mensen in het hart te raken moet boven alles oprecht zijn, vindt ze. Door toeval kwam er toch weer een cover op haar album, dankzij de onherkenbaar spaarzame versie die Rick Rubin en gitarist Smokey Hormel maakten van The Cure’s ‘Lovesong’. Dat was bedoeld voor een album met bossanova-covers door Barbra Streisand, maar toen die het project afblies ging Adele er met het arrangement vandoor. „Tijdens de opnamesessies in Amerika kreeg ik een aanval van heimwee, naar mijn familie maar ook naar het Britse popverleden waarmee ik ben opgegroeid. Toen ik twee of drie was heeft mijn moeder me al eens meegenomen naar een openluchtconcert van The Cure. Hoewel ik me daar weinig van herinner, brengt hun muziek een onweerstaanbare hartstocht in me naar boven. Mijn versie van ‘Lovesong’ stond er in één keer op en voldoet daarmee aan de stelregel die we bij dit hele album gehanteerd hebben. Als het goed voelt: niet meer aan sleutelen.”

Ze voelt zich een veteraan als ze stilstaat bij het feit dat ‘Make You Feel My Love’ vorig jaar opnieuw hoog in de Engelse hitparade stond, maar nu in de versie van X-Factor-kandidaat Rebecca Ferguson. Ze vond het een eer dat men sprak van ‘dat nummer van Adele’ maar blijft erop hameren dat iedereen het Dylan-origineel moet horen. Ze wil niet neerbuigend doen over de rol die televisietalentenjachten en sociale media spelen in de popwereld van nu. „Zonder Myspace was ik nergens geweest, en zonder X-Factor zou Leona Lewis met haar demo geëindigd zijn in de prullenbak van alle platenmaatschappijen. Leona en ik zaten in hetzelfde jaar op de Brit School, waar ons werd geleerd dat je moest werken, werken, werken om je doel te bereiken. Ik prijs me gelukkig dat ik geluisterd heb naar mijn moeder die me het tegenovergestelde voorhield: doe wat je het liefste doet en dromen komen uit.”

21 van Adele verschijnt volgende week via XL/V2 Records. Het concert in Paradiso, Amsterdam op 8 april is uitverkocht.