Dit gaat ook over jouw eigen inbox

De jacht op de tweets van computerexpert Rop Gonggrijp raakt de internetvrijheid van iedereen.

Nederland moet pal staan voor deze man.

Twitter maakte bekend dat de openbaar aanklager in Virginia alle besloten verkeer en data over gebruikte computers vordert van vijf personen betrokken bij Wikileaks, onder wie de Nederlandse beveiligings- en privacyexpert Rop Gonggrijp. Gonggrijp vertoont al tientallen jaren veel moed in zijn strijd tegen schadelijk en roekeloos ict-gebruik. Die raakt alle Nederlanders. We kunnen zeker nu niet afzijdig blijven.

Gonggrijp bevestigde eerder tegen The New Yorker dat hij meegewerkt heeft aan de productie van Collateral Murder, een video waarin een doelbewuste moordaanslag door Amerikaanse militairen op kinderen en journalisten te zien is die met genoegen wordt uitgevoerd. Bij de jongste publicaties van Wikileaks, die van de cables uit de Amerikaanse diplomatie, is Gonggrijp niet betrokken geweest. De VS leiden vanuit Virginia met een 120 agenten tellend team dat de meest vergaande bevoegdheden heeft qua opsporing, de strijd tegen WikiLeaks en de gevolgen ervan.

Twitterverkeer is openbaar, maar er is ook een mogelijkheid voor directe berichten. Die zijn besloten, net als bij e-mail. Dit besloten berichtenverkeer van Assange, Gonggrijp c.s. wil de openbare aanklager in Virginia inzien. Met de aanwijzingen daaruit kan de aanklager via het OM pogen om ook bij Nederlandse providers bewijsmateriaal te verzamelen.

Maar een eenvoudiger stap is het opvragen van verkeersgegevens, dat wil zeggen de informatie over degenen met wie Gonggrijp heeft gebeld en gemaild. In 2009 is daar door opsporingsbeambten bijna drie miljoen keer gebruik van gemaakt, overigens veelal zonder bevoegdheid, om privéredenen. De drempel is laag. Los daarvan hebben geheime diensten zoals de AIVD toegang tot ons online verkeer.

Wat we nauwelijks beseffen is dat een groot deel van het internetverkeer van Nederlanders, via Google (Gmail ook), Facebook, Twitter, Microsoft (MSN, Hotmail) iPhone/iPad etc. op Amerikaanse computers gevorderd kan worden door justitie in de VS.

Communicatie van Gonggrijp vond plaats met Assange, maar ook met journalisten, zoals ondergetekende. Het heeft geen pas om daar persoonlijk importantie aan te ontlenen, maar het is wel principieel besloten verkeer tussen een journalist en zijn bron.

Het gaat verder: in principe is met de mogelijkheid om informatie te vorderen in dit geval iedereen die met Gonggrijp communiceerde onderwerp van onderzoek. Dat zijn we, in principe, allemaal. Het komt dichtbij de communicatievrijheid van elke Nederlander.

Bovenal heeft Gonggrijp gebruikgemaakt van zijn vrijheid van meningsuiting. Als klokkenluider is hij niet anoniem, net als velen die direct of indirect steun betuigden aan WikiLeaks. Duizenden Nederlanders hebben WikiLeaks gevolgd op Twitter en tientallen hebben actief meegewerkt aan het publiceren van kopieën van de ‘cables’. Zijn ze voortaan verdacht in de VS?

Gonggrijp werkte hiervoor samen met Julian Assange en een IJslandse parlementariër. Dit trio formuleerde mede een wetsvoorstel om van IJsland een vrijhaven voor klokkenluiders en journalistieke onthullingen te maken. Dit was volgens de betrokkenen nodig omdat in grote delen van de westerse wereld inmiddels de vrijheid voor de pers en de vrije meningsuiting van hun bronnen niet meer gewaarborgd is.

Het is begrijpelijk dat Amerika WikiLeaks bestrijdt gezien de schade van de publicaties, maar de ingezette middelen gaan veel te ver. Overigens is nog niet duidelijk of Gonggrijp zelf verdachte is, of dat zijn communicatie mogelijk bewijsmateriaal tegen anderen moet opleveren.

De ‘zaak-Gonggrijp’ gaat ons allemaal aan. Nederland moet pal gaan staan voor deze man, als signaal dat onze vrijheid ons werkelijk lief is. Politici zouden, ongeacht hun signatuur, moeten opstaan en zich teweerstellen tegen de willekeur van informatieverzameling over Gonggrijp.

Peter Olsthoorn is journalist, maker van Netkwesties.nl, schrijver van ‘De Macht van Google’ en bestuurslid van de NVJ.