Baskenland is weer veilig

De Ronde van Spanje keert in september na 33 jaar terug naar Baskenland.

Het wielergekke volk zal de ploeg van Euskatel massaal toejuichen.

De Fransman Bernard Hinault was op 14 mei 1978 de laatste wielrenner die een etappe in de Vuelta á España op Baskisch grondgebied op zijn naam schreef. Maar de tijdrit werd door tal van ongeregeldheden eerder op die dag ongeldig verklaard. Renners kregen zand in de ogen gegooid en separatisten blokkeerden de wegen. Het Baskische dagblad El Correo, destijds organisator van de Spaanse wielerronde, hield het in februari 1979 voor gezien. De Spaanse wielerfederatie nam het heft in handen en droeg de organisatie over aan Unipublic. Puur uit angst voor aanslagen en demonstraties werd Baskenland sindsdien vermeden.

In de tijd van dictator Francisco Franco werden sporten als voetbal en wielrennen in Baskenland gebruikt als uitlaatklep. In de voetbalkathedraal San Mamés voelden de Basken bij thuiswedstrijden van Athletic Bilbao een enorme verbondenheid. Alleen daar kon het volk ongestraft hun eigen taal spreken. En als de Ronde van Spanje door Baskenland ging stonden de Basken massaal achter hun renners. Wielrennen was dan veel meer dan een sport. Het was Baskenland tegen Spanje. Een bomaanslag van de afscheidsbeweging ETA zorgde in 1968 voor grote onrust. Een etappe van Vitoria naar Pamplona werd geannuleerd.

Ook na de dood van Franco in 1975 bleven sport en politiek met elkaar verbonden. Zo spelen bij Athletic Bilbao nog altijd alleen maar voetballers van Baskische komaf. Eind december speelde het niet door de FIFA en UEFA erkende nationale elftal van Baskenland in Bilbao een interland tegen Venezuela. Voor een uitzinnige menigte won de thuisploeg met de Bask Xabi Alonso in de gelederen met 3-1.

De Baskische wielerploeg Euskaltel-Euskadi is in principe ook alleen bestemd voor renners met wortels in Baskenland. Alleen voor de Asturiër Samuel Sanchez werd een uitzondering gemaakt. De kopman, die tijdens de afgelopen Tour op een vierde plaats eindigde, zit al sinds 2000 bij de ploeg. De afgelopen jaren trokken Baskische wielerfans massaal naar Frankrijk als de Tour de Pyreneeën aandeed. In een zee van Baskische vlaggen reden de in het oranje gestoken wielrenners dan naar boven. Overal klonk de ooit verboden Baskische aanmoediging: Aupa! Aupa! Aupa!

Naast pelota (een mix tussen tennis en squash), rugby en voetbal is wielrennen van oudsher een populaire sport in Baskenland. In het gebied dat zich uitstrekt vanaf de westelijke uitlopers van de Pyreneeën in Noord-Spanje tot in zuidwestelijk Frankrijk kent vrijwel ieder dorp wel een lokale wielerronde. De eendaagse wedstrijd Clásica San Sebastián is de bekendste. De Spanjaard Luis Leon Sanchez schreef deze klassieker in 2010 op zijn naam. En ook de Ronde van Baskenland is populair bij de bevolking.

In augustus vorig jaar gingen onder leiding van de socialist Patxi López voor het eerst weer stemmen op de Ronde van Spanje terug te brengen naar Baskenland. Het nationale voetbalelftal van Spanje wist met het winnen van het Europees en het wereldkampioenschap verbondenheid te creëren. Daar waar de Basken in het verleden niets moesten hebben van La Furia Roja, sloten ze het voetbalelftal van bondscoach Vicente Del Bosque in de armen. Wereldkampioen Xabi Alonso groeide in het shirt van Spanje uit tot held van Baskenland.

Nadat de afscheidingsbeweging ETA heeft aangekondigd het geweld af te zweren, is de angst voor aanslagen tijdens de Ronde van Spanje weggenomen. De wielerkoers begint zaterdag 20 augustus in Benidorm. Als de ronde 9 september na ruim drie decennia terugkeert op Baskische bodem en langs hooggelegen plaatsen als La Granja en Las Muñecas voert, is de Vuelta al bijna afgelopen. Na etappes met de finish in de steden Bilbao en Vitoria volgt de slotdag van de profronde in de Spaanse hoofdstad Madrid. Daar wordt bekend wie in de voetsporen treedt van de laatste winnaar: de Italiaan Vicenzo Nibali.