Van Vollenhoven: overheid beschermt kinderen te weinig

De overheid faalt in haar taak kinderen veiligheid te bieden wanneer ouders dat nalaten. Dat concludeert de Onderzoeksraad voor Veiligheid, onder voorzitterschap van Pieter van Vollenhoven in een vandaag verschenen rapport over kindermishandeling.

Bij hulpverleners die namens de overheid kinderen moeten beschermen „zit het er heel diep ingesleten niet bemoeizuchtig te zijn en niet in de privacy van gezinnen te treden”, zegt Van Vollenhoven. Hierdoor kan geen goede inschatting worden gemaakt van de risico’s die een kind loopt.

Jaarlijks overlijden in Nederland enkele tientallen kinderen na mishandeling door ouders. Als de veiligheid van een kind bedreigd wordt, en de overheid krijgt daarvan een melding, dan is die veiligheid niet langer alleen een verantwoordelijkheid van de ouders, maar ook van de overheid – volgens internationale regels.

De Onderzoeksraad bestudeerde 29 gevallen van jonge kinderen die mishandeld werden tussen 2004 en 2007. Van hen stierven er twintig.

Artsen, psychiaters en anderen werkzaam in de gezondheidszorg zijn volgens de Onderzoeksraad te terughoudend met het melden van vermoedens van kindermishandeling. Zij weten dat een melding de vertrouwensrelatie met patiënten schaadt. Hulpverleners zijn nu niet verplicht een vermoeden van mishandeling te melden, al is er wel een code die omschrijft hoe zijn met dit vermoeden moeten omgaan. Van Vollenhoven wil wel een verplichte melding, maar dit ligt politiek gevoelig.

De jeugdhulpverlening aarzelt volgens de raad te vaak om ouders tijdelijk uit hun ouderlijke macht te (laten) zetten en daarmee de verantwoordelijkheden van ouders over te nemen. Ook dit leidt tot gebrekkige informatie over kwetsbare gezinnen en over de risico’s voor kinderen.

Het schort bovendien aan professionaliteit in de jeugdhulpverlening, oordeelt de raad: verwondingen, blauwe plekken en gezwollen geslachtsorganen worden niet genoeg als signaal van mishandeling opgepakt. Ook is onduidelijk wanneer precies het begrip ‘onveiligheid’ ingrijpen rechtvaardigt. En er is te weinig oog voor recidive van kindermishandeling. Het tuchtrecht dat in de jeugdzorg wordt ingevoerd vindt de raad ongeschikt om het functioneren van jeugdzorgmedewerkers te verbeteren.

De Onderzoeksraad is vooral bekend van studies naar rampen, maar wilde de kennis over veiligheid nu ook anders gebruiken.