Schaf het contante geld af

Hele bedrijfstakken blijven in handen van kleine bedrijfjes door het vele zwarte geld dat er rouleert. De oplossing is: afschaffen van het contante geld, meent Jan Smit.

Pinnen mag dan flink zijn opgerukt, contact geld blijft onverminderd populair. Handel in kunstwerken, juwelen en tweedehands auto’s, de hulp in de huishouding, schilders, timmermannen, stukadoors, horeca – voor kwaadwillende verkopers en kopers is het kinderlijk eenvoudig om belasting te ontduiken.

Zwarthandelaars dwingen hun legaal werkende concurrenten om ook hún belastingaangiften te vervalsen. Bovendien zorgen de valsspelers ervoor dat de staat het belastingtarief voor iedereen moet verhogen. Maar het schadelijkste effect van zwartwerk is dat het de nationale concurrentiekracht ondermijnt. Dat komt omdat schaalvergroting door al het zwartwerk niet loont. In de bouw, de horeca, in het schildersbedrijf zijn vooral kleine onderneminkjes actief. Daar valt vast nog een hoop productiviteitsverbetering te halen door schaalvergroting. Maar in de praktijk wegen de voordelen daarvan niet op tegen de wijdverbreide belastingfraude. Dat is jammer, want zonder belastingfraude zouden hele nieuwe bedrijfsconcepten een kans hebben. Grote ketens voor tweedehands auto’s of juwelen bijvoorbeeld, of kunstmegastores. Ook kunnen schilder- en timmerbedrijven zich tot professionele bedrijven omvormen.

Voor de werknemers is schaalvergroting ook interessant. Grotere organisaties kunnen hun medewerkers meer continuïteit, sociale zekerheid en persoonlijke ontwikkeling bieden, iets waaraan het werknemers in deze sectoren nu vaak ontbreekt.

Hoe kan de zwarte handel het beste worden aangepakt? Door het contante geld grotendeels af te schaffen. Zodra de handel gedwongen wordt per bank te betalen, kan de Belastingdienst er zijn vingers achter krijgen. Door bankbiljetten van boven de 20 euro af te schaffen, wordt het een stuk lastiger om grote transacties contant te doen. Een volgende stap zou kunnen zijn om contante betaling van goederen als auto’s en juwelen gefaseerd te verbieden. De laatste stap is om het bezit van contact geld helemaal te verbieden, met uitzondering van een bepaald bedrag voor noodbetalingen mochten girale systemen falen.

Nederland is een ideaal land om hiermee te beginnen.

Er zijn natuurlijk ook nadelen. Zo zullen bedrijven in de grensstreek wellicht uitwijken naar het buitenland. Maar een veel groter probleem is de privacy. De Belastingdienst weet straks precies hoeveel geld iedere burger heeft verdiend en uitgegeven en aan wat. Het privacyprobleem houdt ook vooruitgang op andere gebieden tegen zoals het linken van bestanden om toezicht te houden op sociale uitkeringen.

Dan is er nog de kiezer en de consument. Hoe verkoop je het terugdringen van de contante economie? Appelleren aan het rechtsgevoel van burgers door op te komen voor die eerlijke schilder. Vertellen dat je de criminaliteit een slag toebrengt omdat je het drugshandelaren en ander gespuis moeilijker maakt om geld te innen en uit te geven. En niet het minste: belastingenverlaging is mogelijk als de maatregel succesvol uitpakt en de belastinginkomsten stijgen.

Jan Smit is financieel manager Leaseplan in Abu Dhabi.