Goodluck Jonathan verdeelt politieke elite in Nigeria in Noord en Zuid

De regerende PDP in Nigeria wijst vandaag haar verkiezingskandidaat aan. President Jonathan, een zuiderling, wekt de woede van partijrivalen uit het islamitische noorden.

Nigeria's President and chairman of Economic Community Of West African States (ECOWAS) Goodluck Jonathan addresses a news conference at the end of an emergency meeting of ECOWAS in Abuja December 7, 2010. The West African regional bloc ECOWAS recognised Alassane Ouattara as Ivory Coast's president-elect on Tuesday after disputed elections and urged Laurent Gbagbo to accept defeat and step down. REUTERS/Afolabi Sotunde (NIGERIA - Tags: POLITICS) REUTERS

Minder dan een jaar nadat hij president werd van het land met de meeste inwoners in Afrika, is het erop of eronder voor Goodluck Jonathan.

Jonathan wil dat regeringspartij PDP hem vandaag nomineert als kandidaat voor de Nigeriaanse presidentsverkiezingen. Lukt hem dat op de conventie in de hoofdstad Abuja, dan is de kans groot dat Jonathan na de stembusgang in april verder kan als president. De PDP is op nationaal niveau oppermachtig sinds het einde van de militaire dictatuur in 1999, haar kandidaat werd altijd president.

Jonathans ambitie zet de eenheid van de PDP onder druk. Analisten en diplomaten waarschuwen voor een scheuring binnen de partij. Kopstukken uit het islamitische noorden van Nigeria noemen een kandidatuur van de christelijke zuiderling Jonathan illegaal. Een splitsing binnen de PDP zou de toch al grote politieke, religieuze en etnische tegenstellingen in Nigeria verdiepen. Volgens sommige waarnemers loopt dan de eenheid van het land gevaar.

Jonathan kreeg in mei het presidentschap in zijn schoot geworpen na het overlijden van president Umaru Yar’Adua, een noorderling. Jonathan werd als vicepresident automatisch bevorderd. Lang bleef de voormalige milieu-inspecteur op de achtergrond. Nu kennen de Nigerianen hem als de man met een ingetogen karakter en een opvallende Stetsonhoed. De komende verkiezingen moeten hem een eigen mandaat bezorgen. Jonathan geldt als iemand die vrede dichterbij kan brengen met de militanten in de olierijke Nigerdelta – hij werd zelf in de regio geboren.

Jonathan rekent op de steun van de deelstaatgouverneurs. Die hebben in Nigeria grote invloed en steunen vaker de zittende president. Die staat aan de top van een politiek patronagesysteem dat bestaat bij gratie van (illegale) olieopbrengsten. Rivalen worden omgekocht en stemmen gekocht.

Jonathan werd in 2007 in het kielzog van Yar’Adua verkozen nadat de PDP een van de grootste stembusfraudes ooit in Afrika had georkestreerd. De PDP levert momenteel 26 deelstaatbestuurders. 22 hebben gezegd vandaag Jonathan te steunen.

„Kiezen de gedelegeerden van de PDP-gouverneurs inderdaad voor Jonathan, dan zal een deel van de noordelijke vleugel uit de PDP stappen”, voorspelt de Nigeriaanse onderzoeker Akinyinka Akinyoade, verbonden aan het Afrika Studie Centrum in Leiden. Volgens noorderlingen negeert Jonathan het evenwichtsprincipe dat PDP tot partij van heel Nigeria maakt.

De PDP besloot bij haar oprichting eind jaren negentig dat het noorden en het zuiden om de acht jaar de presidentskandidaat mogen leveren. Deze zogeheten zoning moest het etnische en religieuze mozaïek Nigeria bijeenhouden. De periodieke geweldsuitbarstingen rond de stad Jos, op de breuklijn tussen het islamitische noorden en het overwegend christelijke zuiden, illustreren dat Nigeria nooit één land is geworden sinds de Britse kolonisten de regio’s bij elkaar voegden.

Olusegun Obasanjo, een zuiderling, werd in 1999 de eerste president. Obasanjo werd in 2007 opgevolgd door de noorderling Yar’Adua. Die overleed vorig jaar maar omdat de macht om de acht jaar rouleert, mag het noorden tot 2015 de president leveren, redeneren noordelijke kopstukken in de PDP. Jonathan brengt daar tegenin dat hij vorig jaar grondwettelijk president werd en dat het partijbestuur van de PDP hem niet verbiedt zich kandidaat te stellen.

Hoewel Jonathan publieke steunbetuigingen van de meeste gouverneurs op zak heeft, sluit analist Akinyoade niet uit dat de deelstaatbestuurders vandaag toch niet hem nomineren maar Atiku Abubakar, de kandidaat van de ontevreden vleugel in de PDP. Abubakar, voormalig vicepresident onder Obasanjo, is miljonair. Hij heeft daarom genoeg geld om politieke steun te kopen. Abubakar kan bovendien de steun zoeken van Ibrahim Babangida, de voormalige militaire heerser die het aflegde tegen Abubakar in de strijd om de noordelijke kandidatuur. Babangida beschikt net als Abubakar over geld, in de jaren tachtig plunderde hij de staatskas.

„Van de 36 deelstaten in Nigeria behoren er twintig qua etniciteit en religie tot de noordelijke sfeer en zestien tot de zuidelijke”, legt Akinyoade uit. „Als Abubakar de gouverneurs de afgelopen tijd met beloftes over toekomstige inkomsten heeft weten over te halen naar zijn kamp, hebben ze minder reden om voor Jonathan te kiezen en stemmen ze misschien op basis van etnische en religieuze verwantschap.” En dan wint Abubakar misschien alsnog. De nominatie, benadrukt Akinyoade, geschiedt bovendien in het geheim.