Goedbedoeld Goelag-epos maakt een holle indruk

Scene uit de film The Way Back (2010) De ontsnapte gevangenen in sneeuw Foto: Exclusive Films/Entertainment One

The Way Back. Regie: Peter Weir. Met: Ed Harris, Jim Sturgess, Colin Farell. In: 22 bioscopen.**

Beter te sterven in vrijheid dan het vege lijf te redden als slaaf; met dat nobele sentiment begint een groep gevangenen van Stalins Goelag aan hun dappere ontsnappingspoging, waarbij ze een half continent te voet moeten doorkruisen. Nobel, maar ook een tikje retorisch en hol, zoals wel meer elementen van The Way Back een holle indruk maken.

Hoe komt dat? Misschien omdat regisseur Peter Weir (The Truman Show, Picnic at Hanging Rock) heeft gekozen voor bekende filmsterren in de hoofdrollen, zoals Colin Farell en Saoirse Ronan. Dat maakt het extra moeilijk om in hun personages te geloven als geharde overlevenden van de Goelag. Misschien omdat iedereen gewoon Engels spreekt, met knoestig Russisch accent. Misschien ook omdat de geschiedenis van het stalinisme toch te ver afstaat van de Australische regisseur, hoe goed zijn intenties ook zijn bij het maken van deze film.

‘Geïnspireerd door een ongelofelijk waargebeurd verhaal’, heet het op het affiche van The Way Back. Dat is een weloverwogen, voorzichtige formulering, want over het waarheidsgehalte van het gelijknamige boek van Slavomir Rawicz dat als basis diende, bestaan serieuze twijfels. Volgens Weir maakt dat geen verschil, omdat hij hoe dan ook van plan was om historische en fictieve elementen te vermengen.

Het filmfestival van Cannes en ook dat van Venetië weigerden The Way Back op te nemen. Dat was een vergissing, schreef filmhistoricus David Thomson in het Amerikaanse tijdschrift The New Republic. Hij vraagt zich bezorgd af of er nog wel plaats is in de filmwereld voor dit soort ambachtelijke, humanistische cinema. The Way Back is volgens hem ‘ernstig ondergewaardeerd’. Over twee weken zal blijken of de Academy of Motion Picture Arts and Sciences dat ook vindt. Om te voldoen aan de criteria voor Oscarnominaties is de film kortstondig uitgebracht in Los Angeles. Nominaties zouden The Way Back een betere start kunnen geven.