Bengaalse regering pakt de Grameen Bank aan

De regering van Bangladesh heeft een onderzoek bevolen naar de praktijken van de Grameen Bank, de organisatie van Nobelprijswinnaar Muhammad Yunus die kleine kredieten verstrekt aan arme mensen. Het onderzoek volgt op een Noorse televisiedocumentaire waarin de Grameen Bank wordt beschuldigd van oneigenlijk gebruik van Noorse hulpgelden.

Dat is gisteren bekendgemaakt in de Bengaalse hoofdstad Dhaka. Een onafhankelijke commissie heeft vier maanden de tijd gekregen voor het onderzoek. Ze wil kijken naar de relevantie van de Grameen Bank voor armoedebestrijding in de afgelopen vier decennia. Tevens zal de financiële boekhouding onder de loep worden genomen.

Het onderzoek betekent een nieuwe aanval op het vaak geprezen, door Yunus bedachte ontwikkelingsmodel van zogeheten microfinanciering dat wereldwijd navolging heeft gekregen. Ook in het buurland India staat microfinanciering de laatste maanden onder druk in de deelstaat Andhra Pradesh. Een reeks microkredietbanken verkeert in moeilijkheden door leningen die nauwelijks nog worden afgelost. De geldleners zouden te hoge rentes berekenen en consumptief krediet verlenen in plaats van leningen voor investeringen.

Zulke argumenten spelen ook in Bangladesh. Maar volgens waarnemers wegen vooral politieke motieven mee om de Grameen Bank aan te pakken. De eind 2008 gekozen premier Sheikh Hasina zou oprichter Yunus verwijten dat hij tijdens de eerdere noodtoestand de zijde heeft gekozen van de door de militairen gesteunde regering. Premier Hasina heeft al vaker gezegd dat Yunus de Grameen Bank heeft omgevormd tot een persoonlijk leengoed en dat microfinanciering „het bloed uit de armen zuigt”.

In de kwestie die eind november in de Noorse tv-documentaire werd aangehaald, gaat het om 75 miljoen euro aan ontwikkelingshulp dat naar oneigenlijke rekeningen zou zijn gesluisd. Volgens de Grameen Bank was sprake van een wettelijk toegestane, boekhoudkundige maatregel om belasting te ontwijken en zo meer geld over te houden voor de armen. Ook de Noorse regering heeft geen onregelmatigheden vastgesteld.