Yo! Lezer! Echt, dit is cruciaal: sms ff bondige clips

Deze week gaat in Amsterdam het project Taalportaal van start. In de komende vijf jaar wordt gewerkt aan een uitgebreide wetenschappelijke Engelstalige beschrijving van de Nederlandse en de Friese grammatica. De teksten komen gratis online ter beschikking van belangstellenden. Aan het project, waarschijnlijk de uitgebreidste moderne grammaticale beschrijving van enige taal, wordt gewerkt door onderzoekers van de universiteiten van Leiden en Utrecht en van het Meertens Instituut.

Turkse jongeren die veel Turkse woorden kennen, hebben ook een grotere Nederlandse woordenschat. Dat blijkt uit onderzoek van taalkundige Nadia Eversteijn, die deze week in Tilburg promoveert. Eversteijn deed onderzoek bij groepen Turkse jongeren en ontdekte dat degenen die buitengewoon veel belangstelling hebben voor de Turkse taal en cultuur, ook een bovengemiddelde interesse tonen voor de Nederlandse samenleving. Eversteijn: „Wie zijn wortels koestert, kan aarden. Een ontwortelde boom valt om.”

De Vlaamse omroep VRT heeft een verbod uitgevaardigd op het gebruik van het woord cruciaal in verband met de kabinetsformatie. Sinds de verkiezingen in juni zijn er zoveel momenten als cruciaal bestempeld dat het woord zijn betekenis dreigt te verliezen. Andere Belgische media gebruiken het woord nog wel, al doet de krant De Morgen dit volgens hoofdredacteur Yves Desmet „vooral ironisch”.

Het aanwijzen van woorden van het jaar 2010 is nog steeds niet voorbij, hoewel wij er hierna over ophouden. De American Dialect Society verkoos eind vorige week app tot het woord „that best took the pulse of the nation in 2010”. App is, zoals bekend, een verkorting van application / applicatie; het wordt vooral gebruikt voor toepassingen op zogenoemde smart phones. Opgemerkt in openbare ruimtes: de app als ideaal begin van een gesprek met iemand die je niet kent. „We hebben dezelfde telefoon, zie ik. Heb jij nog leuke apps?”

Paus Benedictus XVI riep zondag katholieken op om hun kinderen Christelijke namen te geven. Ieder kind met de naam van een heilige krijgt volgens de paus het „onuitwisbare teken waarmee de reis van het geloof begint”. De oproep van de paus leidde de afgelopen dagen tot veel discussie in Italiaanse kranten. Volgens onderzoek uit 2007 zijn Francesco en Giulia momenteel in Italië de populairste jongens- en meisjesnaam (beide naar heiligen). Kevin en Rebecca zijn echter ook sterk in opkomst, net als elders buiten de Angelsaksische wereld.

Bethesda Softworks heeft een fictieve taal ontwikkeld voor het computerspel The Elder Scrolls V: Skyrim. De taal heet Dragon. Zinnen in deze drakentaal waren al te horen in een filmpje waarin het spel met veel tromgeroffel wordt aangekondigd. Het Amerikaanse blad Gameinformer heeft de nieuwe taal, die in een soort runentekens wordt geschreven, al gekraakt, en roept geïnteresseerden op ook een poging te wagen (tinyurl.com/nrc-draken). Overigens zal het nieuwe spel („the most anticipated game of this generation”) pas op 11-11-11 verschijnen – wegens de datum natuurlijk.

In welke landen kun je ook alweer betalen met de euro? Daar was in 2001 een ezelsbruggetje voor bedacht (ding flof bips), maar aangezien er sindsdien vijf eurolanden zijn bijgekomen, voldeed dat niet meer. Het Genootschap Onze Taal schreef een wedstrijd uit en koos uit 900 inzendingen vijf nieuwe ezelsbruggetjes, waarop vervolgens 2570 mensen hun stem uitbrachten. De winnaar: sms ff bondige clips. Dit zijn de beginletters van: Slovenië, Malta, Slowakije, Frankrijk, Finland, België, Oostenrijk, Nederland, Duitsland, Ierland, Griekenland, Estland, Cyprus, Luxemburg, Italië, Portugal en Spanje.

Hoe kun je een brief aan iemand die je niet kent het best beginnen, met geachte of beste? (Af te raden: yo!) Is het nu bij deze of bij dezen (antwoord: met n). De website Taaladvies.net werd in 2010 maar liefst 3,5 miljoen keer bezocht op zoek naar het antwoord op dit soort vragen. Het vaakst zocht men, zo werd gisteren bekendgemaakt, naar de juiste spelling van te allen tijde (vaak verkeerd gespeld als: ten allen tijden). Daarnaast zocht men advies over buitenlandse aardrijkskundige namen en titulatuur. Taaladvies.net geeft antwoord op ruim 1450 vragen over taal en spelling en wordt gefinancierd door de Nederlandse Taalunie.

Ondertussen pleit de Vlaamse schrijver Jeroen Brouwers in het jongste nummer van het tijdschrift De brakke hond voor onmiddellijke opheffing van de Taalunie. „We weten dat er zoiets als een Taalunie bestaat”, aldus Brouwers, „maar niemand weet wat die precies doet. Ik opteer voor de ogenblikkelijke opdoeking van de Taalunie. Bezuiniging van 16 miljoen euro per jaar op een volstrekt nutteloos, dus overbodig folklore-instituutje.” Eerder schreef Brouwers, die in 2007 een literaire prijs van de Taalunie weigerde, een pamflet tegen dit instituut (Sisyphus’ bakens). Voor het weerwoord van de Taalunie zie: tinyurl.com/nrc-ntu.