Rutte koos zélf voor gedoogpartner die missie niet steunt

Job Cohen wil best „echte politietrainers” sturen naar Afghanistan, gekoppeld aan ontwikkelingssamenwerking.

Maar het militaire deel van het plan? Onbespreekbaar.

Is de PvdA geen internationaal georiënteerde partij meer, nu zij een politiemissie in Afghanistan resoluut afwijst? Fractievoorzitter Job Cohen wil er niets van weten. Wat het kabinet vorige week vrijdag voorstelde, is de Partij van de Arbeid simpelweg een stap te ver. „Wij hadden al duidelijk gemaakt dat we deze keer niet zouden volgen.”

De PvdA zei al nee toen premier Mark Rutte zijn plan nog stond uit te leggen.

„Dat klopt volgens mij niet. Wij hadden van tevoren goed over Afghanistan nagedacht en ons standpunt voorbereid. De kern van het kabinetsvoorstel is dat we via ISAF [de internationale troepenmacht in Afghanistan] paramilitairen gaan opleiden. Dat wisten we, en daar waren we tegen. Wij wilden politietrainers sturen.”

Hoe komt u erbij dat Nederland paramilitairen gaat opleiden?

„In het stuk van het kabinet staat: als de Afghanen opdracht krijgen voor militaire acties, dan doen Nederlanders niet mee. Daaruit blijkt dat zulke opdrachten er zullen zijn.

„Dat is ook logisch. De training maakt deel uit van de doelstellingen van de NAVO. En die wil in haar laatste jaren in Afghanistan de Talibaan zoveel mogelijk terugdringen.”

Daarmee wijst u dus het NAVO-concept voor Afghanistan af?

„Dat klopt. Wij hebben niets tegen gewone politie, maar de voorgestelde opleiding gaat veel verder.”

Toch steunde uw partijgenoot Bert Koenders, vorig jaar als minister van Ontwikkelingssamenwerking, deze strategie nog toen die tijdens een top in Londen werd vastgesteld.

„De VS hebben er daarna voor gekozen hun troepen fors uit te breiden, om de Talibaan te verzwakken en zo sneller met terugtrekken te kunnen beginnen. De ‘trainingsmissie’ van de NAVO is onderdeel van die strategie. Wij hebben niet het vertrouwen dat deze strategie werkt. De situatie ter plekke laat dat ook zien.”

Wat blijft er over van de internationale solidariteit van de PvdA?

„Het is een beetje raar te zeggen dat we die aan onze laars lappen, omdat we hier niet in geloven. We hebben altijd op alle mogelijke terreinen alle mogelijke samenwerking geboden.”

Staat u nog achter het bevorderen van de internationale rechtsorde?

„Zo’n vraag is ‘grote stappen, snel thuis’. Het is veel te gemakkelijk om te zeggen dat we niet meer geloven in internationale samenwerking. We denken gewoon niet dat deze missie snel succesvol zal zijn. Je stelt je eigen militairen en politieagenten bloot aan groot gevaar. Dat moet je alleen doen als je erin gelooft.”

De PvdA zegt ook: genoeg is genoeg. Zou u niet elk voorstel afwijzen?

„Nee, als er werkelijk politietrainers zouden worden gestuurd, samen met het versterken van de rechtsstaat, als het gekoppeld zou zijn aan ontwikkelingssamenwerking, dan zouden wij echt niet zomaar zeggen: het is mooi geweest. Iedereen zal zich herinneren dat wij na twee keer twee jaar hebben gezegd: we zetten er een streep onder. Die streep, daar gaat dit nog steeds over.”

Is dat geen beperkte opvatting? Het gaat toch om het nut van de missie?

„We hebben die missie, ondanks aarzelingen, al die jaren gesteund. Daarom hebben we gezegd: we doen het een aantal jaren, en dan zetten we een streep.”

Als iedereen dat doet, is morgen Afghanistan leeg.

„Iedereen neemt daar zijn eigen verantwoordelijkheid in.”

Heeft u het kabinet gevraagd het voorstel aan te passen?

„Werkelijk agenten opleiden zou prima zijn. Een motie van GroenLinks en D66 vraagt daar ook om. Die hebben wij overigens niet gesteund, omdat we toen, in het voorjaar van 2009, al het gevoel hadden: dit gaat een kant op die we niet kunnen meemaken.”

U wantrouwt het kabinet.

„Ja, kijk naar het voorstel dat er ligt. Nederland komt weer terecht in de ISAF-missie.”

U wordt nu ingedeeld bij het nationalistische kamp van PVV en SP.

„Daar proberen jullie mij voortdurend in te drukken. Daar voel ik niets voor. Dat wij dit voorstel niet steunen, betekent niet dat we ons internationale karakter kwijt zijn.”

Begrijpt u dat dit beeld ontstaat?

„Wij hebben eerder al duidelijk gemaakt dat we deze keer niet zouden volgen. De voorstanders van de missie doen hun uiterste best om duidelijk te maken dat ze willen dat de PvdA meedoet. Ik snap dat wel. Onze dertig zetels zijn belangrijk voor het draagvlak van een missie die onder de Nederlandse bevolking toch al niet op draagkracht kan rekenen. Nu heeft het kabinet, als het al zover komt, maar een magere meerderheid in de Tweede Kamer. Ik snap wel dat er druk wordt uitgeoefend.

„Ik zeg van mijn kant: Rutte heeft met de PVV zelf gekozen voor een coalitiepartner die een mogelijke missie in Afghanistan niet steunt. Iedereen vindt dat maar de normaalste zaak van de wereld. En dan zeggen ze tegen ons: wat raar dat jullie het niet steunen.”