Duits dioxineschandaal breidt zich uit van kippen naar varkens

Ook Duitse varkens blijken veevoer te hebben gekregen dat met dioxine was veront- reinigd. Hoe en waar het gif in het voer is gekomen, is nog onduidelijk.

Duitsland maakt zich op voor een voedselschandaal dat veel groter lijkt te zijn dan anderhalve week geleden werd aangenomen, toen dioxine in veevoervet werd aangetroffen. Gisteren werd bekend dat het gif behalve in eieren ook in varkensvlees terecht is gekomen. De Duitse minister van Landbouw, Ilse Aigner, staat onder zware druk. Ze zou te weinig daadkracht tonen.

Een varkensmesterij in Nedersaksen moet van de autoriteiten enkele honderden varkens slachten, omdat uit een steekproef is gebleken dat de dioxinewaarden in het vlees te hoog lagen. Het varkensvoer kwam van vetproducent Harles & Jentzsch in Sleeswijk-Holstein. Van dit bedrijf staat inmiddels vast dat het met dioxine verontreinigd ‘technisch’ vet heeft vermengd met plantaardige vetten, voor veevoerproductie.

Hoe en waar de dioxine precies in het vet is gekomen, is nog onduidelijk. Harles & Jentzsch had zijn vet gekocht van de Nederlandse handelaar Olivet in Poortugaal, dat het op zijn beurt had betrokken van biodieselmaker Petrotec in Emden. Petrotec zegt dat het verkochte vet aantoonbaar niet voor consumptie was bestemd.

„Het valt niet uit te sluiten dat met dioxine verontreinigd varkensvlees in de handel is gekomen”, zei gisteren dierenarts Peter Rojem in het Nedersaksische Verden, waar de getroffen varkensmesterij is gevestigd. Zijn uitlatingen zijn vandaag bevestigd door een hoge overheidsfunctionaris in Nedersaksen, Friedrich-Otto Ripke, belast met landbouwzaken. Inmiddels zou ook bij andere mesterijen vlees met verhoogde dioxinewaarden zijn aangetroffen.

Acuut gevaar voor de volksgezondheid sluiten de Duitse autoriteiten voorlopig uit. „Bij varkensvlees is het net zo als bij eieren: de hoeveelheden dioxine zijn niet meteen bedreigend”, verklaarde Andreas Hensel, de voorzitter van een Duits instituut dat zich met risicoanalyse bezighoudt, tegen diverse media. „Iedere dag nemen we dioxine op. Er zijn nauwelijks levensmiddelen die dioxinevrij zijn. Maar het is altijd een kwestie van de concentraties.”

Het is een grote tegenslag voor de Duitse landbouw- en voedselindustrie dat de dioxineaffaire zich nu naar de varkenssector heeft uitgebreid. Varkensvlees is het meest verkochte en gegeten vlees in Duitsland. De varkenskarbonade en de populaire Bratwurst, waarin veel varkensvlees is verwerkt, staan hoog op de menulijst.

De kans bestaat dat een consumentenreactie volgt zoals bij de eieren. Sinds bekend werd dat er mogelijk ‘dioxine-eieren’ in de handel zijn gekomen, is de vraag naar eieren van Duitse industriële pluimveebedrijven drastisch gedaald. Biologische eieren, waarvan verondersteld wordt dat ze niet zijn verontreinigd, zijn daarentegen iedere dag razendsnel uitverkocht. De schade voor boeren, tussenhandelaren en supermarkten loopt intussen in de vele tientallen miljoenen euro’s.

Ook de Duitse voedselexport deelt in de malaise. Vandaag kondigde China aan voorlopig geen Duitse eieren en varkensvlees te zullen importeren. Zuid-Korea heeft gisteren soortgelijke maatregelen genomen. Rusland liet weten verscherpte controle op Duitse levensmiddelen te zullen uitvoeren en Slowakije verbood alle handel in eieren en varkensvlees uit Duitsland.

Het politiek en maatschappelijk ongenoegen hierover wordt geprojecteerd op minister Ilse Aigner van Landbouw. Ze heeft tot dusverre geen sterke indruk gemaakt met haar crisismanagement. Ze zou te laat en te terughoudend hebben gereageerd. „We hebben een dioxineschandaal en de minister weet niet wat ze moet doen”, zei een parlementariër van de Groenen honend.

„Wie behoedt de consumenten voor deze minister?”, kopt boulevardkrant Bild onder een grote foto van Aigner. De bewindsvrouw is in het kabinet van bondskanselier Angela Merkel bekend om haar vele aankondigingen, die echter zelden door daadkrachtig beleid worden gevolgd. Een minister van Landbouw moet anno 2011 meer kunnen „dan in dirndl op de Grüne Woche verschijnen”, schrijft de Frankfurter Allgemeine in een commentaar. Aigner, afkomstig uit de zuidelijke deelstaat Beieren, verscheen vorig jaar op de landbouwbeurs Grüne Woche in Beierse klederdracht, een laag uitgesneden dirndl-jurkje.

De minister probeert te redden wat er te redden valt. Een tv-optreden in het veelbekeken Heute Journal verliep gisteravond voor haar echter onbevredigend. Aigner had veel woorden nodig om uit te leggen wat haar aanpak is. Het kwam erop neer dat ze volgende week (18 januari) crisisberaad over de dioxinezaak houdt met vertegenwoordigers uit de diverse deelstaten. Ze werd door de nieuwslezeres onderbroken, die snijdend zei: „Maar mevrouw Aigner, waarom pas volgende week? Er is nú crisis.”