Dankzij Hoge Raad weet nu iedereen wel wat ACAB betekent

De bekendheid en de betekenis van de afkorting ACAB zijn het laatste etmaal ongetwijfeld toegenomen. De zoekmachine Google telde vanochtend 76 nieuwsartikelen over strafbare belediging van ‘All Cops’ door ze ‘Bastards’ te noemen. Belediging van een ambtenaar is juridisch alleen mogelijk als bij het publiek algemeen bekend is wat er bedoeld wordt.

De Hoge Raad sprak gisteren uit dat een strafzaak uit 2009 hierover moet worden overgedaan. En wel omdat die bekendheid destijds juist niet goed was uitgezocht. De Hoge Raad twijfelde er aan of de afkorting ACAB, afgebeeld op een jack, toen wel voldoende algemeen bekend was. Na gisteren is die algemene bekendheid vast stevig opgeknapt. En de strafbaarheid van ACAB als belediging in de toekomst dus ook. Maar het verleden, dat is een andere zaak.

Het gerechtshof Den Haag had in 2009 met behulp van Google uitgezocht dat de combinatie van de zoektermen ‘cops’ en ACAB zo’n 190.000 keer de vermelding ‘All Cops Are Bastards’ oplevert. De term wortelt in de historie van Britse stakende mijnwerkers en is gepopulariseerd in de punk-hooligan-subcultuur. Zowel de agent als de jongen die een jack met (alleen) die letters droeg, kende de betekenis. Het verweer van zijn advocaat dat afkortingen per definitie niet beledigend zijn omdat bijvoorbeeld AH zowel Albert Heijn als Adolf Hitler kon betekenen, maakte geen indruk. De advocaat vond dat een afkorting pas beledigend wordt als die wordt verduidelijkt met een plaatje. Met Google bij de hand vonden de rechters alleen de afkorting al voldoende algemeen bekend om te bestraffen.

En vorige week nog beboette de politierechter in Amsterdam drie Ajax-supporters in een vergelijkbare zaak. Zij droegen shirts met daarop de afkorting 1312. Ook daar schreef de politie een verbaal over. De politierechter ging erin mee. Bij het publiek zou voldoende bekend zijn dat 1312 een cijfercode is voor ACAB en zou er meteen de nummering van de plaats van de letters in het alfabet in herkennen. En daarna ook meteen weten wat ACAB dan betekent.

De Hoge Raad vindt dat in elk geval het Gerechtshof die bekendheid te snel heeft aangenomen. (Of ook de voetbalsupporters in beroep gaan is onbekend). Uit een algemene zoekopdracht op internet mag van de Hoge Raad geen ‘algemene bekendheid in Nederland’ worden afgeleid, mede omdat Google tienduizenden verwijzingen naar Engelstalige sites opleverde. Dat is niet concreet genoeg. Ook de context en het soort websites had moeten worden bekeken.

Verder moet de rechter bij twijfel over de algemene bekendheid van een ‘belediging’ dat nadrukkelijk aan de orde stellen op de zitting. Dat was hier ook niet gebeurd. Huiselijk gezegd: een rechter mag na sluiting van het onderzoek op de zitting niet achteraf nog eens feiten gaan vaststellen, thuis bij de koffie of na overleg op de rechtbank. Alleen feiten van algemene bekendheid of ervaringsregels kunnen onbesproken blijven; als er ook maar enige twijfel is, moet dat aan de orde komen op de zitting. „Aldus wordt voorkomen dat hij zijn beslissing doet steunen op mededelingen of waarnemingen die hem buiten het geding ter kennis zijn gekomen en waarvan de overige bij het geding betrokkenen onkundig zijn gebleven, zodat zij niet in staat zijn geweest zich daarover uit te laten”. Zo hou je de rechter onbevooroordeeld, een proces eerlijk en vooral ook openbaar.

Over de algemene bekendheid van de gewraakte afkorting laat de Hoge Raad vooral twijfel doorschemeren. Maar over correct procederen is de hoogste rechter zeer pertinent. Niet achter de rug van de verdachte en de officier om je doorGoogle laten overtuigen wat ‘iedereen’ weet.

Folkert Jensma