Commissie-Irak is 'ontsteld' over politiek

De partijen die aandrongen op het onderzoek naar de inval in Irak deden dit om politieke redenen. Hun doel was „mogelijk niet waarheidsvinding, maar het wegkrijgen van de regering”. Dat zegt Marjan Schwegman, vicevoorzitter van de commissie-Davids, de groep wetenschappers en juristen die onderzoek deed naar de Nederlandse betrokkenheid bij de inval in Irak.

„Diegenen die jarenlang zo hebben geijverd voor onderzoek zijn daar uiteindelijk niet inhoudelijk mee omgegaan”, zegt Schwegman, directeur van onderzoeksinstituut NIOD, vandaag in deze krant. „Ik zou cynisch kunnen zeggen dat de pogingen een onderzoek te krijgen vooral zijn ingegeven door de wens het kabinet naar huis te kunnen sturen.”

Schwegman wil die partijen niet benoemen. Vooral GroenLinks, D66 en SP maakten zich sterk voor het onderzoek. De PvdA was aanvankelijk ook voor een onderzoek, maar liet dat punt vallen in de formatie van 2007.

Vandaag is het een jaar geleden dat de commissie-Davids met haar bevindingen kwam. Het kritische rapport leidde tot spanningen in de coalitie. Het kabinet-Balkenende IV viel een maand later over verlenging van de missie naar Afghanistan.

De voornaamste twee aanbevelingen van ‘Davids’ zijn het benoemen van een onafhankelijk volkenrechtelijk adviseur op het ministerie van Buitenlandse Zaken en de invoering van een nieuw stelsel voor het classificeren van mogelijk staatsgeheime overheidsdocumenten. Aan beide zaken wordt nog gewerkt. In december beloofde minister Rosenthal (Buitenlandse Zaken) binnen drie maanden iemand te benoemen.

Volgens Schwegman „betreurt” de commissie „dat het zo snel in een politieke discussie is verzand, dat er zo weinig accent is gelegd op de inhoud. Jammer was dat.”

Met name de rol van de ambtelijke top van het ministerie van Buitenlandse Zaken is onderbelicht gebleven. Volgens het rapport werd de door ambtenaren vastgestelde politieke lijn belangrijker dan de volkenrechtelijke legitimatie van de inval en informatie van inlichtingendiensten.

Commissie-Davids ‘dacht dat het over de inhoud ging’: pagina 4