Tien minuten scheuren met raceauto's

Zijn auto-achtervolging in in Bullit is nooit overtroffen. Maar Peter Yates beheerste alle genres.

FILE - This 1979 file photo picture shows British movie director Peter Yates. British filmmaker Peter Yates, whose eclectic output included "Bullitt" and "Breaking Away," has died at the age of 81. A statement from Yates' agent, Judy Daish, said he died Sunday Jan. 9. 2011 in London after an illness. (AP Phot/20th Century-Fox, File) AP

Een enkele keer gooit de heruitgave van een film op dvd de filmhistorie overhoop. Dat was het geval toen twee jaar geleden het vergeten misdaaddrama The Friends of Eddie Coyle (1973) in de Verenigde Staten opnieuw uitkwam op het toonaangevende label Criterion. De realistische, diepe duik in de onderwereld van Boston, met een glansrol voor Robert Mitchum, was een revelatie voor veel Amerikaanse dvd-besprekers.

Zo zou The Friends of Eddie Coyle weleens de film kunnen zijn, waardoor de naam van de Britse regisseur Peter Yates, die zondag op 81-jarige leeftijd overleed, zal voortleven in de filmgeschiedenis. Met Bullitt (1968) natuurlijk – de politiefilm met Steve McQueen die een van de meest fameuze achtervolgingsscènes aller tijden bevat: tien minuten achter elkaar scheuren met snelle auto’s door de heuvels van San Francisco, vaak nagedaan, nooit overtroffen. De passie voor racewagens van ster McQueen en Yates’ eigen verleden als autocoureur kwamen samen in deze memorabele sequentie.

Bullitt was de eerste Amerikaanse film van de Britse regisseur, die een opleiding kreeg als acteur aan de Royal Academy of the Arts in Londen. Hij stapte al snel over op theaterregie en werkte zich daarna op de klassieke manier omhoog in de filmindustrie. Hij was onder meer een tijd verantwoordelijk voor nasynchronisatie en was werkzaam als assistent-regisseur bij vele films.

Hij speelde zich bij Hollywood in de kijker door zijn met veel flair geregisseerde actiescènes in het succesvolle Robbery (1967), geïnspireerd op de roemruchte Great Train Robbery, de grootste treinroof in de geschiedenis, die vier jaar eerder had plaatsgevonden. Zijn regiedebuut maakte hij met het Cliff Richard-vehikel Summer Holiday(1963). Yates werkte daarnaast veelvuldig voor televisie, onder meer in de serie The Saint met Roger Moore.

In de oorlogsfilm Murphy’s War (1971) deed hij met vliegtuigen (en Peter O’Toole) wat hij met auto’s had gedaan in Bullitt, maar minder imposant. Nog steeds geliefd is Breaking Away (1979), waarin een Italiaanse wielerploeg collectief valt voor een meisje. Zijn grootste succes was The Deep (1977), een romantisch diepzeeduikavontuur; Jacqueline Bisset lokte in een nat T-shirt miljoenen mensen naar de bioscoop. Maar niet alleen de populaire filmgenres vormden zijn habitat. Ook voor een verfilmd toneelstuk zoals The Dresser (1983) met Albert Finney deinsde de veelzijdige vakman Yates niet terug.