Spanje moet regio's in toom houden

Decentralisatie heeft een prijs. De regio’s van Spanje hebben de afgelopen jaren bijgedragen aan de begrotingsproblemen van het land. De onzekerheid over hun werkelijke begrotingssituatie zorgt ervoor dat de markten nerveus blijven. De centrale overheid van Spanje zegt dat 15 van de 17 regio’s van het land waarschijnlijk aan hun begrotingsdoelstellingen voor 2010 gaan voldoen.

Premier Zapatero heeft gezegd dat hij er alle vertrouwen in heeft dat het totale Spaanse begrotingstekort vorig jaar is teruggedrongen tot de beoogde 9,3 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Toch is er nog steeds onzekerheid over de vraag hoe de regio’s het in 2011 zullen gaan doen.

Het is cruciaal dat de regio’s meedoen aan de bezuinigingen van de Spaanse overheid. Ze controleren ruwweg 50 procent van de overheidsuitgaven, veelal op terreinen waar besparingen lastig zijn, zoals het onderwijs en de gezondheidszorg.

Cijfers over de eerste negen maanden van 2010 laten zien dat de regio’s een gezamenlijk begrotingstekort hadden van slechts 1,24 procent van het bbp, veel lager dan de doelstelling van 2,4 procent voor het hele jaar. Maar sinds deze cijfers werden bekendgemaakt, is duidelijk geworden dat de regio Catalonië het jaar met een veel groter tekort zal afsluiten. Bovendien zullen de regio’s dit jaar de broekriem nog verder moeten aanhalen om hun gezamenlijke tekort terug te laten lopen naar 1,3 procent. Zij moeten ook overdrachtsgelden teruggeven aan de centrale regering.

De regering in Madrid heeft wel wat middelen om medewerking af te dwingen, zoals het verbieden van de regio’s van het aangaan van nog meer schulden. De regionale schuldenlast is sinds 2007 praktisch verdubbeld naar 107 miljard euro, volgens cijfers van de Spaanse nationale bank, en bedraagt nu 17,5 procent van de uitstaande overheidsschulden.

Kortetermijnkredieten zijn echter niet aan beperkingen onderhevig, en sommige regio’s weten manieren te vinden om de regels van de centrale overheid te omzeilen. Catalonië heeft onlangs zijn toevlucht genomen tot de verkoop van éénjarige obligaties ter waarde van 3 miljard euro aan kleine beleggers, kort daarna gevolgd door een soortgelijke obligatie-uitgifte door Valencia.

Daarnaast betalen veel regio’s hun rekeningen aan Madrid te laat. Dus de centrale overheid moet misschien harder gaan optreden, bijvoorbeeld door het inhouden van overdrachtsgelden.

Uiteindelijk zullen de regio’s, net als de centrale overheid, moeten voldoen aan hun begrotingsdoelstellingen. Tenminste, als ze een beroep willen kunnen blijven doen op de kapitaalmarkten. De kredietbeoordelaars vinden het onwaarschijnlijk dat een regio failliet zal gaan. Maar als Spanje onnodige paniek over zijn staatschuld wil voorkomen, zal het land alles moeten zetten om de regio’s in toom te houden.

Fiona Maharg-Bravo

Vertaling: Menno Grootveld