Ook ballon kan wassend water halt toeroepen

Hoe de wateroverlast tegen te gaan? De aloude zandzak heeft tegenwoordig flink wat concurrentie. Van een demontabele kademuur tot de balgstuw.

Jarenlang liggen ze soms te wachten op strategisch gekozen plaatsen in de dijkmagazijnen van het waterschap: duizenden zandzakken, demontabele kadewanden en andere soorten waterkering. Tot de nood ineens aan de man is, zoals nu het geval is. Rijkswaterstaat verwacht dat het waterpeil van de Rijn bij Lobith (Gelderland) vandaag en morgen een maximum van 15.50 meter boven NAP bereikt.

Ook Brabant en Limburg hebben last van het wassende water. „Gevaarlijk is het niet echt, maar de dijken moeten wel versterkt worden”, stelt beleidsmedewerker Henk de Kruik van de Unie van Waterschappen. Als innovatief volk in een land vol water hebben Nederlanders in de loop der jaren vele manieren gevonden om het water te stoppen.

De ouderwetse zandzak in een modern jasje is volgens De Kruik de beste manier om de dijken te verstevigen. Deze zogeheten ‘big bags’ hebben een vast formaat van een kubieke meter en zijn gemaakt van synthetisch materiaal. Meestal liggen ze gevuld klaar in het dijkmagazijn en hoeven ze alleen nog met een kraanwagen op de dijk gestapeld te worden. Eén flinke rij zandzakken is dan voldoende. Soms biedt zand echter geen uitkomst, omdat het te zwaar is voor de zachte ondergrond van de dijk. De oplossing: demontabele kadewanden. Deze met pennen vastgeslagen, verplaatsbare muren zijn de afgelopen dagen op verschillende plekken neergezet langs de Maas. Bij acuut hoge waterstanden kan er een extra muur bovenop de vorige gemonteerd worden. De verschillende onderdelen zijn ongeveer een meter hoog.

Naast de ‘big bags’ en de demontabele kademuren zijn er ook innovatieve waterkeringen die vooral lokaal effect hebben. Zo heeft het waterschap Groot Salland de beschikking over een balgstuw. Dit is een soort ballon, die bij hoog water wordt gevuld met lucht om het water tegen te houden. Hetzelfde waterschap is in Kampen met een speciale hoogwaterbrigade bezig aluminium keerkleppen omhoog te halen. In combinatie met verschillende demontabele kadewanden vormen de kleppen de 84 onderdelen van de Kampense waterkering. Frappant is dat een aantal onderdelen van deze kering dwars door huizen heenlopen. „Dit komt doordat de oude stadsmuur geheel waterkerend is gemaakt”, zegt een woordvoerder van het waterschap Groot Salland. „Deze is tegelijkertijd ook een normale muur in veel huiskamers. Vroeger hield de stadsmuur de vijand tegen, nu de IJssel.”

In Zuid-Limburg gebruikt het waterschap Loon en Overmaas „coupures”. Deze muren zijn speciaal gemaakt voor plaatsen waar een weg de dijk doorsnijdt. De coupure zorgt ervoor dat de weg tijdelijk wordt afgesloten en de dijk aaneengesloten doorloopt. Ook zijn gemetselde kademuren doen nog altijd dienst.

Mochten dijken ondanks alle voorzorgsmaatregelen toch doorbreken en het water huizen binnendringen, dan rest de bewoners slechts één methode: emmertjes water hozen.