Nu ieders recht: het zwitserlevengevoel

De nieuwe 50Plus partij kan op mijn vanzelfsprekende sympathie rekenen. Als 53-jarige val ik net binnen de doelgroep.

Eindelijk een retro-partij. Op een van de foto’s gisteren stond Jan Nagel (71), in zwart-wit, in de studio van het radioprogramma In de Rooie Haan, het Vara Facebook van de jaren zeventig. Iedereen zat erin, maar Nagel is er in tegenstelling tot Marc Zuckerberg nu waarschijnlijk geen miljardair mee geworden.

Ach ja, de jaren zeventig. Olieboycot, gierende inflatie, aanzwellende zeepbel op de huizenmarkt, Den Uyl, Bernhard & Lockheed en Bestek ‘81 als toetje. De 50Plus partij is schatplichtig aan dat verleden. De beoogde halvering van het aantal kolonels en generaals oogt als bezuiniging (exclusief wachtgelden), maar voelt ook als de allergie voor uniformen van toenmalig minister van Defensie Henk Vredeling.

Hoe staat de 50Plus partij tegenover de politieke economie van toen en nu? De jaren zeventig zagen een historische groei van de overheid en de semi-publieke sector (zorg, welzijn, onderwijs, sociale uitkeringen). Het decennium geldt niet als ondernemersvriendelijk. Jan Nagel logenstraft dat. Hij is een politieke serie-entrepreneur, niet steeds succesvol, maar dat is het ondernemerslot. Dit is zijn zesde partij.

Maar in het programma van de 50Plussers voor de Eerste Kamerverkiezingen komen woorden als ondernemer of ondernemerschap niet voor. Het woord bedrijfsleven valt twee keer: beide in de argumentatie (‘ver gevorderde automatisering’) voor het terugdringen van het aantal ambtenaren met een kwart in vier jaar.

Ambtenaren zijn uit, de resterende publieke sector moet zich op de consument oriënteren: gratis OV voor ouderen, vrije keus bij de aanschaf van de goedkoopste officiële documenten (rijbewijs, paspoort).

De 50Plus partij is waardig vaandeldrager van de jaren zeventig voor twee cruciale uitkeringen in de vergrijzing: pensioen en AOW. De AOW-leeftijd blijft 65, de belasting voor mensen met een aanvullend pensioen van 18.000 euro of meer wordt direct afgeschaft, de AOW uitkering krijgt een marktconforme vakantietoeslag en ouderen krijgen hun welverdiende plaats aan de bestuurstafel van de pensioenfondsen. Twee zinnen uit het partijprogramma. „De gepensioneerden en de toekomstige gepensioneerden worden ongekend gepakt. Toekomstige generaties wordt het uitzicht op een zorgeloze dag ontnomen.”

Op het eerste gezicht is 50Plus een brede babyboomersbeweging die verworven rechten en vermogens wil behouden. Dat biedt de burger in het stemhokje een extra keus. Er is de klassieke sociaal-economische links-rechts as. Er is de nieuwe, door de PVV ontworpen sociaal-culturele as (is de islam religie of ideologie?). En nu nog nieuwer: het verschil tussen generaties. Oud versus jong.

Maar op het tweede gezicht is 50Plus een tegenpartij. Zij vecht terug tegen de veertigers die sinds hun wieg optimaal profiteerden van de welvaartsstaat.

Op het derde gezicht is 50Plus de politieke arm van TROS Radar. Iemand heeft ons het zwitserlevengevoel verkocht maar het werkt niet: de verkoper komt zijn garanties niet na en de Reclamecodecommissie doet niks.

Maar per saldo klinkt 50Plus als de anchorman Howard Beale uit de film Network. Als zijn ontslag nadert vanwege waardeloze kijkcijfers roept Beale de kijker op het raam open te zetten en te roepen: I’m mad as hell and I’m not going to take this anymore. Dat was toen fictie, maar de film is dan ook uit 1976.

MENNO TAMMINGA