Kort nieuws Wetenschap

Nieuwe exoplaneet slechts 40 procent groter dan aarde

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 11 jan. Er is voor het eerst een planeet bij een andere ster waargenomen die qua grootte en samenstelling met zekerheid enigszins vergelijkbaar is met de aarde: in het sterrenbeeld Draak op ongeveer 560 lichtjaar afstand. Tot nu toe waren alleen ‘superaardes’ gevonden: een stuk groter dan de aarde en ruwweg vijf tot tien keer zo zwaar. De nieuwe exoplaneet, Kepler-10b, is slechts 40 procent groter dan de aarde, maar heeft 4,6 keer zo veel massa. Dat betekent dat zijn gemiddelde dichtheid 8,8 gram per kubieke centimeter bedraagt, iets meer dan die van ijzer. Zeer waarschijnlijk bevat de planeet dus meer metaal dan de aarde. Kepler 10-b staat ook zestig keer zo dicht bij zijn moederster als de aarde. Hierdoor zijn de getijdenkrachten van de ster zo sterk, dat de planeet vrijwel zeker steeds met dezelfde kant naar de ster is gericht (net zoals de maan bij de aarde). De temperatuur op dat halfrond kan daardoor oplopen tot 1.500 graden Celsius – heet genoeg om gesteenten en de meeste metalen te laten smelten. Kepler-10b is ontdekt met de in 2009 gelanceerde NASA-satelliet Kepler, speciaal ontworpen voor de ‘planetenjacht’, zo werd gisteren bekend tijdens de halfjaarlijkse bijeenkomst van de American Astronomical Society in Seattle.

VU wil nog dit jaar moedermelkbank

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 11 jan. Het VU Medisch Centrum wil medio 2011 beginnen met een moedermelkbank. Gezonde (en uitvoerig gescreende) moeders kunnen daar borstvoeding doneren die zij zelf over hebben. De donormelk is bedoeld voor te vroeg geboren baby’s; deze kunnen vaak geen melk van hun eigen moeder krijgen, omdat die ziek is of medicijnen krijgt. Moedermelk bevat antistoffen tegen infecties en stoffen die gunstig zijn voor de darmflora en het immuunsysteem. Dat is juist voor te vroeg geborenen belangrijk. Het effect van donormelk wordt eerst onderzocht. Het VU Medisch Centrum werkt daarbij nauw samen met het Erasmus MC, dat het project oorspronkelijk heeft opgezet en de moedermelkbank afgelopen voorjaar al in Rotterdam had willen openen. Vanaf de Tweede Wereldoorlog tot begin jaren zeventig bestonden in Nederland al moedermelkbanken, maar toen borstvoeding uit de mode raakte, zijn die verdwenen.

Ammoniet at slak

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 11 jan. Ammonieten, uitgestorven inktvisachtigen met een spiraalvormige schelp die vaak als fossiel worden gevonden, aten plankton. Dat schreven Franse en Amerikaanse onderzoekers vrijdag in Science. Tussen de tanden op de rasptong van één fossiele ammoniet vonden de wetenschappers planktonresten, bestaand uit microscopisch kleine kreeftachtigen en een slakje. Ammonieten stierven 65 miljoen jaar geleden uit, tegelijk met de dinosauriërs. Bekend is dat in deze periode ook veel planktonsoorten zijn uitgestorven. Die afname in plankton kan ervoor hebben gezorgd dat de ammonieten massaal zijn uitgehongerd. De moderne nautilus, die nauw verwant is aan ammonieten, zou ontkomen zijn aan de uitstervingsgolf doordat het een roofdier is dat voornamelijk leeft van wat grotere visjes, kreeftjes en schaaldieren.