Goede vriend van Assange maar niet zo dapper als hij

De Amerikaanse justitie is geïnteresseerd in hacker Rop Gonggrijp, in verband met WikiLeaks. Gonggrijp relativeert betrokkenheid.

Frank Vermeulen

De Nederlandse internetactivist en ICT-ondernemer Rop Gonggrijp zag de bui eind vorig jaar al hangen. De klokkenluiderswebsite WikiLeaks had de woede ontketend van de Amerikaanse autoriteiten door het publiceren van vertrouwelijke informatie uit Amerikaanse diplomatieke ambtsberichten. Toen de Amerikaanse justitie een onderzoek instelde naar WikiLeaks-oprichter Julian Assange, en leidende Amerikaanse politici er zelfs toe opriepen Assange te doden (zie inzet) wist Gonggrijp dat hijzelf nu ook het risico liep om gezocht te worden door de Amerikaanse autoriteiten. Hij was in april vorig jaar zelf immers betrokken geweest bij het online zetten van het opzienbarende filmpje Collateral Murder waarop vanuit een Amerikaanse Apache-gevechtshelikopter te zien is hoe een groep burgers in Irak wordt doodgeschoten.

Tijdens een recente conferentie van hackers, het 27ste Chaos Communicatie Congres (27C3), eind december in Berlijn zei Gonggrijp in een toespraak dat hij weliswaar begin vorig jaar heeft meegewerkt aan WikiLeaks, maar dat hij al snel daarmee was opgehouden. Gonggrijp is zelf een hacker van het eerste uur, medeoprichter van internetprovider Xs4all en sinds de verkoop van dat bedrijf aan KPN financieel onafhankelijk. Hij vertelde in Berlijn dat hij Assange leerde kennen op een eerdere conferentie in de Maleisische hoofdstad Kuala Lumpur, Hack in the Box, eind 2009. „Na het congres reisden we een maand door Maleisië, Thailand en Cambodja, en leerden we elkaar tamelijk goed kennen.”

Vandaar dat Gonggrijp onmiddellijk uitrukte toen Assange een paar maanden later liet weten hulp nodig te hebben bij het publiceren van Collateral Murder. Maar, zo zei Gonggrijp in Berlijn, meer heeft hij niet gedaan voor WikiLeaks. „De waarheid is dat ik me helemaal het lazerus schrok toen ik me realiseerde welke consequenties WikiLeaks zou hebben. Moed is besmettelijk? Aan me hoela!” Gonggrijp houdt zich de laatste jaren voornamelijk bezig met stemcomputers die naar zijn mening meestal bijdragen aan een weinig transparante gang van zaken bij verkiezingen. Zijn organisatie Wij vertrouwen stemcomputers niet.nl bewerkstelligde dat Nederland vorig jaar weer met het rode potlood ging stemmen. Het afgelopen jaar heeft Gonggrijp zich beziggehouden met stemcomputers in Brazilië en India.

In zijn openhartige betoog in Berlijn verklaarde hij zijn obsessie voor stemcomputers uit zijn ,,waarschijnlijk lichtelijk manisch-depressieve” natuur. En uit zijn „midlife crisis” in 2005 (Gonggrijp is nu 42). Vrienden raadden hem aan Prozac te slikken, maar Gonggrijp gelooft dat de functie van depressies juist is mensen tot verandering te dwingen. „Veel dingen die sinds die tijd met mij gebeurd zijn, zouden waarschijnlijk niet zijn gebeurd, omdat zij inhouden dat ik boos ben en probeer er iets aan te doen.” Maar altijd op de vlucht en leven uit een rugzak, zoals Assange doet, is niets voor Gonggrijp.

Afgelopen weekeinde werd bekend dat de Amerikaanse autoriteiten onlangs bij microblogsite Twitter de gegevens hebben opgevraagd van Assange maar ook van medestanders als het IJslandse parlementslid Jónsdóttir en ook Gonggrijp. De Amsterdammer weet niet of de Amerikaanse justitiële autoriteiten alleen in hem geïnteresseerd zijn als getuige in een mogelijke zaak tegen Assange. Of als medeverdachte. In het laatste geval zal hij naar verwachting aan Amerika worden uitgeleverd.