De Finse hond die Hitler nadeed ergerde de nazi's

De nazi’s zagen er de humor niet van in, in 1941: een hond in Helsinki die enthousiast de Hitlergroet kon brengen. Volgens Berlijn was er sprake van belediging van de Führer.

Nieuwe documenten die onlangs in Berlijn zijn ontdekt, hebben een bizarre voetnoot onthuld bij de Tweede Wereldoorlog: de obsessie van de nazi’s met een Finse hond die de Hitlergroet kon brengen.

Terwijl nazi-Duitsland een groot deel van Europa bezette, was het land niet in staat iets te doen aan de hond van een asbakkenras die hun leider parodieerde.

In de maanden die voorafgingen aan Hitlers invasie van de Sovjet-Unie, gaf Duitslands ministerie van Buitenlandse Zaken opdracht aan zijn diplomaten in (het nazi-vriendelijke) Finland om bewijzen tegen de hond en diens eigenaar te verzamelen; er werd zelfs een plan opgezet om de groothandel in farmaceutische middelen van de hondeneigenaar kapot te maken.

Historici wisten tot nu toe niets van deze kwestie, totdat onlangs zo’n dertig archiefmappen met correspondentie en diplomatieke telegrammen werden ontdekt door een onderzoeker in de archieven van Buitenlandse Zaken.

Klaus Hillebrand, een Duitse historicus die expert is op het gebied van de nazitijd en die de stukken bestudeerde, noemt de zaak „volledig bizar”.

De hond Jackie woonde in de Finse stad Tampere met zijn baasje, de zakenman Tor Borg. Borg had een vrouw van Duitse komaf, Josefine. Zij had een hekel aan de nazi’s. Ze gaf de hond de bijnaam Hitler, omdat hij zijn poot hoog in de lucht stak: dat leek nogal op de manier waarop Duitsers hun arm omhoog staken bij het brengen van de Hitlergroet met de woorden ‘Heil Hitler!’

Borg was een zakenman met humor: er is een foto waarop hij zijn hond zijn zonnebril opgezet heeft. Op 29 januari 1941 meldde de Duitse consul in Helsinki – niet bezet door de nazi’s – Willy Erkelenz aan Berlijn dat „een getuige, die niet met name genoemd wil worden, zei [...] dat hij gehoord en gezien heeft dat Borgs hond reageerde op het commando ‘Hitler’ met het omhoog steken van zijn poot”. Borg kreeg het bevel zich bij de Duitse ambassade te melden en werd ondervraagd over de merkwaardige wijze waarop zijn hond groette.

De zakenman ontkende dat hij zijn hond aansprak als de Duitse dictator, maar gaf toe dat zijn vrouw dat wel eens deed. Hij probeerde de zaak te sussen door te zeggen dat de hond het alleen in 1933, toen Hitler net aan de macht gekomen was, een paar keer had gedaan. Borg zei nooit iets te doen dat als belediging van het Duitse rijk opgevat kon worden, rapporteerden de Duitse diplomaten aan Berlijn. Maar ze zeiden erbij dat ze dachten dat hij loog. Het ministerie van Buitenlandse Zaken (BZ), het ministerie van Economische Zaken (EZ) en Hitlers kanselarij kreeg allemaal uitvoerige rapporten over de hond. Samen met IG Farben stelde EZ een plan op om de toevoer van farmaceutische middelen aan Borg te stoppen. BZ bereidde een rechtszaak voor tegen hem wegens belediging van Hitler. Maar toen puntje bij paaltje kwam, bleek geen van de getuigen bereid de beschuldigingen tegen Borg en zijn hond te herhalen voor een Finse rechter. Dus toen BZ in maart 1941 de kanselarij vroeg of ze een aanklacht moest indienen, was het antwoord dat wegens „omstandigheden die niet volledig opgelost konden worden” dat niet hoefde.

Of Hitler, die een Duitse herder had genaamd Blondi, van de zaak geweten heeft, is onbekend, aldus Hillebrand. Borg en zijn vrouw overleefden de oorlog zonder problemen; hij overleed, 60 jaar oud, in 1951, zijn vrouw overleed in 1971. En Jackie, de hond die de Hitlergroet kon brengen, stierf ook een natuurlijke dood, volgens Borgs bedrijf, de Tamro Group. (AP)