Coco Chanel

Uit NRC Handelsblad van 11 januari 1971:

Coco Chanel drukte stempel op de mode

Coco Chanel – haar officiële voornaam luidde Gabrielle – is overleden, 87 jaar oud. Meer dan wie ook heeft zij haar stempel op de mode van onze eeuw gedrukt. Als zestienjarige kwam het boerenmeisje uit de Auvergne naar Parijs. Met haar jonge jaren zijn oncontroleerbare legendes verbonden over society-huwelijken en rijke minnaars; een feit is dat Chanel zich levenslang mademoiselle heeft laten noemen.

Zij creëerde het garconnetype, de korte rok – destijds niet korter dan tot de knie en dat was al een enorme schok – de sweater, de cardigan, zij brengt de jersey in de mode en de kleur beige en propageerde de kostbare eenvoud. De costume-jewelry – opvallende sieraden van waardeloze materialen – wordt door haar gelanceerd en haar beste vinding is wel het Chanel-pak, het trois-pièces van magnifieke tweed, met een jasje zonder sluiting, afgebiesd met galon. Het is voor tientallen jaren hét kostuum van de zelfstandig werkende vrouw geworden.

Zij is de eerste geweest die heeft ingezien dat de vrouw in de moderne tijd kleren nodig heeft die haar bewegingsvrijheid geven en niet te veel onderhoud eisen.

Bij het binnentrekken van de Duitsers in Parijs sloot Chanel haar zaak. Zij kon zich dat permitteren, want zij had een vermogen verdiend. Pas in 1954 opende zij haar deuren weer en bracht alleen door dat feit reeds een verandering in de mode teweeg.

Men werkte op dat moment met ingesnoerde tailles en opgepepte boezems, maar de aankondiging van haar terugkeer deed alle couturiers overschakelen op sluik en flou. Toch stelde haar herrijzenis teleur. Zij heeft nooit meer iets nieuws gecreëerd, maar is uit den treure haar oude motieven blijven herhalen. Tijdens haar shows heerste altijd volstrekte stilte, er werd niets afgeroepen, de mannequins hadden nummers in de hand. Vroeger was dat ongetwijfeld de stilte van ademloze bewondering, tijdens haar tweede carrière was het alleen maar dodelijke verveling.

Niet dat Chanel overigens een uitgeblust oud vrouwtje was, verre van dat. Zij bleef zeer scherp en kritisch van geest, maar kon de mode van deze tijd niet meer navoelen en heeft haar collega’s couturiers deswegen de hatelijke opmerkingen niet bespaard.

Coco Chanel is een dusdanig markante, temperamentvolle, roerige figuur geweest, dan men haar tot hoofdpersoon van een musical heeft gemaakt, in Amerika, waar haar mode de meeste weerklank heeft gevonden.

Jeanette Teengs