Beste politieke cartoon: schedelbaas of visplak?

De Inktspotprijs voor politieke cartoons wordt vandaag uitgereikt in Den Haag. Juryvoorzitter Stine Jensen licht toe. Niet Wilders, maar het katholieke kindermisbruik domineert het aanbod van 2010.

„We hadden verwacht dat de tafel vol met Wilders zou liggen, maar het bleek het kindermisbruik te zijn. De Katholieke Kerk was dé inspiratiebron van de cartoonisten in 2010. Veertig van de 168 ingezonden spotprenten gingen daarover.”

Juryvoorzitter Stine Jensen licht de selectie toe voor de Inktspotprijs voor politieke cartoons, die vanmiddag wordt uitgereikt in Nieuwspoort in Den Haag en rond 18.00 uur bekend zal zijn. De inzendingen zijn te zien in de reizende expositie Politiek in Prent. De jury van de Stichting Pers & Prent selecteerde twaalf genomineerde tekeningen. Ook daarin overheersen twee thema’s: katholiek kindermisbruik en de kabinetsformatie.

In de categorie Haagse politiek vooral veel spotprenten van gedogend Kamerlid Geert Wilders (PVV). Verder kunstbezuinigingen (lege schilderijen), de PvdA als slapende waakhond en bankdirecteur Gerrit Zalm als een verlopen plakje vis. Jensen: „In deze categorie zagen we veel vrolijk lachende Mark Ruttes, regelmatig in padvinderskostuum, glimlachende Femke Halsema’s en fronsende Cohens. Dit is het kabinet van ouwe-jongens-krentenbrood, dat is de algemene sfeer van de inzendingen.”

Het viel Jensen op dat weinig cartoons over buitenlands nieuws gaan. „Een mooie uitzondering is de prent van Siegfried Woldhek van de Surinaamse president Bouterse, die bij nadere beschouwing blijkt te zetelen in een grote schedel. Het doodshoofd rijmt mooi met Bouterses eigen kale schedel.”

In de shortlist vallen twee illustraties op door de afwijkende stijl: Houdbaarheid Zalm van Worstkeesscenario, een bewerking van een foto uit een supermarktfolder, en Tolerantie: een Delfts blauw tegeltje met daarop een blanke en een bruine man in klederdracht die elkaar kussen, omringd door symbolen der wereldreligies. Jensen: „Wij kregen de originelen van de tekeningen, die een grote meerwaarde hebben. Je kon de tekeningen gewoon ruiken. Vooral die zalm. In de krant werd hij klein afgedrukt, maar in het echt is hij zo groot als een echte voorverpakte vis.”

De jury heeft volgens Jensen veel gediscussieerd over tekst. „Moet een cartoon zoveel zeggingskracht hebben dat een verklarende tekst niet nodig is? Dat geeft wel een meerwaarde.” Zo gezien maakt Bouterse een kans. En drievoudig winnaar Peter van Straaten. Hij stuurde een tekening van een knielende misdienaar met een crucifix in de bips. Of toch Wilders: Hajo tekende voor nrc.next het Binnenhof als spookkasteel, met Wilders op de trappen als vampier. Rondom de torens cirkelt een zwerm NSB-vogels.

Het Parool maakte alvast de grote verliezer bekend: cartoonist Joep Bertrams – winnaar van 2005 – wordt per 1 maart alsnog aan de kant gezet. De Amsterdamse krant probeerde dat vorig jaar al, maar toen werd het besluit teruggedraaid na lezersprotest. Nu Bertrams 65 jaar wordt, moet hij alsnog vertrekken.

Tentoonstelling ‘Politiek in prent’ t/m 7 februari in Nieuwspoort, Den Haag. Daarna op reis, info op www.pers-en-prent.nl.

Winnaar van de Inktspotprijs 2010 vanaf circa 18.00 uur op www.nrc.nl.

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

In het artikel Beste politieke cartoon: schedelbaas of visplak? (12 januari, pagina 17) staat dat in een spotprent van Hajo „een zwerm NSB-vogels” boven het Binnenhof cirkelt. Het zijn echter PVV-vogels. De meeuw in het logo van de NSB slaat zijn vleugels hoog uit. De meeuw in het logo van de PVV houdt de vleugels gespreid.