Assange heeft nooit van Manning gehoord, zegt hij

De VS willen Julian Assange vervolgen voor samenzwering.

Maar dat zal nog heel moeilijk worden, zeggen Nederlandse advocaten.

Het komende juridische gevecht in Londen om Julian Assange gaat over het Zweedse uitleveringsverzoek. Assange wordt verdacht van verkrachting, synoniem voor ongewenste seks zonder condoom, in Stockholm.

Intussen zouden de Amerikanen een aanklacht op grond van samenzwering voorbereiden. Assanges mogelijke contact met Bradley Manning lijkt cruciaal voor die aanklacht.

Het Witte Huis heeft altijd verkondigd dat iedereen vervolgd zal worden die iets met het lekken van honderdduizenden diplomatenberichten, eind november, van doen heeft. Daarvoor heeft de Amerikaanse minister van Justitie, Eric Holder, een oude wet van stal gehaald: de anti-spionagewet uit 1917.

Wie informatie over de staatsveiligheid doorspeelt aan mensen die deze informatie niet mogen inzien, is volgens deze wet strafbaar. „Maar”, zegt hoogleraar internationaal strafrecht en strafpleiter Geert-Jan Knoops, „de kans dat Assange op grond van deze wet wordt vervolgd is zeer klein.” Volgens Knoops gaat het hier om gevallen waarbij het misdrijf is gepleegd op Amerikaans grondgebied of om Amerikanen die in het buitenland in de fout gaan. Assange heeft de Australische nationaliteit.

Evenmin is tot dusver gebleken dat Assange – of WikiLeaks – vanaf Amerikaans grondgebied heeft geopereerd. Maar volgens Christiaan Alberdingk Thijm, advocaat gespecialiseerd in digitale zaken, maakt dat niet uit. „Het gaat er niet om waar de documenten online zijn gezet of waar de servers van WikiLeaks staan. Het gaat erom waar de informatie beschikbaar is. En dat is op elke computer met een internetverbinding in de Verenigde Staten.”

Maar volgens Knoops moeten de Amerikanen het sowieso over een andere boeg gooien.

Als de Amerikaanse justitie kan aantonen dat WikiLeaks inderdaad de informatie van de militaire klokkenluider Bradley Manning heeft, is een andere beschuldiging mogelijk: heling. Knoops: „Je kunt ervan uitgaan dat Assange wist dat de informatie door een misdrijf is verkregen. Dat is heling. Maar daar staat het algemeen belang, dat gebaat is met het delen van die informatie, tegenover.”

Daarmee komt de vrijheid van meningsuiting om de hoek kijken. En het Witte Huis wil juist niet verzeild raken in een dispuut over de vrijheid van meningsuiting. Want in dat geval zal de vraag rijzen of de New York Times – een van de media die samenwerken met WikiLeaks – in staat van beschuldiging moet worden gesteld.

Justitie-minister Holder zal Assange daarom een ‘echte’ misdaad ten laste willen leggen. Dat denkt in ieder geval Assanges Britse advocaat Marc Stephens.

Hij zei onlangs tegen de Arabische nieuwszender Al Jazeera dat een zogeheten grand jury op dit moment overuren maakt om een aanklacht op grond van samenzwering rond te krijgen. Daarvoor zal bewezen moeten worden dat Julian Assange zelf contact onderhield met Bradley Manning, dat hij hem aanspoorde en gelegenheid gaf om de geheime informatie aan WikiLeaks over te dragen. En om dat te kunnen bewijzen is Twitter nu gedagvaard om de gegevens van Assange en anderen over te dragen. Die anderen zijn de Nederlandse internetpionier Rop Gonggrijp, de IJslandse parlementariër Birgitta Jónsdóttir, de Amerikaanse hacker Jacob Appelbaum èn Bradley Manning. Volgens WikiLeaks liggen vergelijkbare dagvaardingen bij Facebook en Google.

Voor deze samenzweringstheorie pleiten de verklaringen van Adrian Lamo. Aan deze Amerikaans hacker zou Manning in een chatsessie hebben toevertrouwd dat hij in direct contact stond met Assange en dat Assange hem toegang verschafte tot een ‘dedicated’ server waarop hij duizenden andere geheime documenten kon uploaden.

Maar Julian Assange ontkent en zegt nog nooit van Bradley Manning gehoord te hebben, tot hem het bericht van zijn arrestatie bereikte. In een interview dat hij op 27 juli vorig jaar tijdens een TED-conferentie gaf, zei hij de 250.000 diplomatenberichten niet van Manning ontvangen te hebben. Als dat wel zo was, zei hij toen, dan zou WikiLeaks ze meteen publiceren. Bewijstechnisch maakt dat de zaak er voor de Amerikanen niet eenvoudiger op, zegt Geert-Jan Knoops. „Wat hearsay op een chatsite is onvoldoende bewijs voor samenzwering. Er zal dan echt bewijs moeten zijn voor eerder contact tussen de twee. Misschien krijgen de Amerikanen Manning wel zo ver om tegen Assange te getuigen.”

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

De auteur van het stuk Assange heeft nooit van Manning gehoord, zegt hij (11 januari, pagina 5) heet niet, zoals vermeld, Ronald Oltshoorn, maar Ronald Olsthoorn.