Mary Skeffington en Dien Commissaris

Het is me al eerder opgevallen: als ik op deze plek een weekje afwezig ben, zijn er onmiddellijk beroemde mensen die van de gelegenheid gebruikmaken om er tussenuit te knijpen. Nu weer Coen Moulijn en Gerry Rafferty. „Dan schrijft hij in ieder geval niet over mij”, zullen ze hebben gedacht. Flauw is dat, ik ben toch geen lijkenpikker?

Over Coen had ik graag iets geschreven, per slot van rekening heb ik hem nog in springlevenden lijve zien voetballen, een jong godje tegen VVV in Venlo. Nu hoeft het niet meer: alles is al gezegd en geschreven.

Soms kreeg ik het gevoel dat over hem de afgelopen jaren eigenlijk al alles wás gezegd en geschreven. Coen was een kleurrijk voetballer, geen kleurrijk mens. Als persoon had hij weinig meer toe te voegen aan de legende die hij al lang geleden was geworden.

Hoe anders was dat met Gerry Rafferty, de Schotse popzanger. Bij het lezen van de necrologieën over hem viel ik van de ene in de andere verbazing.

Ik wist niet dat hij door drankverslaving aan lager wal was geraakt – niet zozeer materieel (hij had genoeg aan zijn liedjes verdiend) alswel psychisch en fysiek. Hij was een reddeloos wrak geworden, vervreemd van zichzelf en zijn omgeving.

Ook kwam ik er eindelijk achter wie Mary Skeffington was geweest. Ik kende haar naam van Rafferty’s solodebuutelpee Can I have my money back? uit 1971. Rafferty had een liedje naar haar vernoemd, voor mij het beste liedje van zijn hele carrière; de melodie ervan is zo meeslepend dat je al na een paar keer luisteren weet dat je die nooit meer zult vergeten.

In de tekst had ik me nooit erg verdiept, ik ging ervan uit dat het een liefdesliedje was. Dat was het ook, maar dan niet voor een vriendin, zoals ik vermoedde, maar voor een moeder, Rafferty’s moeder.

Nu ik dat weet, krijgt het liedje een heel andere betekenis. De tekst van het refrein is nog vatbaar voor mijn oude interpretatie: Mary Skeffington, close your eyes/ And make believe that you are just a girl again/ Go to sleep tonight, dream of days/ When you had something there to light the way.

Maar verderop zien we dat Mary een wat oudere vrouw moet zijn die het moeilijk heeft: Mary Skeffington, when you awake/ You mustn’t be afraid to face another day/ Think of what you have, you’ll get by/ You’ve always been a lady so hold your head up high.

Daarna adviseert hij haar: Look back on a home where you spent the best years of your life/ Remember the man who asked you if you would be his wife.

Hier zegt de zoon (in mijn woorden) tegen zijn moeder: „Denk aan de gelukkige tijden, toen het thuis nog goed was en vader nog van je hield.”

Later werd die vader, las ik in The Guardian, een agressieve dronkelap. Moeder wachtte met haar zoontje angstig buiten tot pa na een drinkgelag rustig was geworden.

Jaren later zei ze tegen Gerry: „Als jij er niet was geweest, was ik weggegaan.”

Dat Gerry – o ironie der genen – ook aan de drank ten onder ging, heeft ze gelukkig niet meer hoeven meemaken.

Een liedje dat naar je moeder heet – wat een vreemde gewaarwording moet het zijn als je de titel voor het eerst op je plaat ziet staan.

Ik heb ook wel eens over mijn moeder geschreven, maar nooit haar naam genoemd, laat staan boven een stuk gezet.

Hoe zou dat voelen? Toch eens proberen.