Groei zorgt niet voor banen in VS

De Amerikaanse onderklasse groeit sneller dan het banenaanbod. De werkgelegenheid buiten de landbouwsector is in december met 103.000 arbeidsplaatsen toegenomen, maar het aantal langdurig werklozen is tegelijkertijd met 133.000 personen gestegen. Het is waar dat het economisch herstel van de VS eindelijk versnelt, maar de uitdijende laag van min of meer permanent werklozen is slecht nieuws voor de fiscale en sociale gezondheid van het land op de langere termijn.

Op het eerste gezicht waren de jongste werkloosheidscijfers over 2010 bemoedigend. Hoewel er niet al te veel nieuwe arbeidsplaatsen bijkwamen, leverden herzieningen van de cijfers over de twee voorgaande maanden 70.000 extra banen op. En de werkloosheid daalde scherp naar 9,4 procent.

Maar dit schijnbaar goede nieuws is statistisch misleidend. De beroepsbevolking daalde met 260.000 personen, omdat meer mensen hun recht op een werkloosheidsuitkering verspeelden of stopten met het zoeken van werk. Bovendien steeg het aantal langdurig werklozen harder dan het aantal nieuwe arbeidsplaatsen. Zowel de langdurige werkloosheid als het aantal ‘ontmoedigden’ bevindt zich nu op het hoogste niveau in minstens vijftig jaar.

Andere indicatoren duiden op een versnelling van het economisch herstel. Toch laat het aantal nieuwe banen - met gemiddeld slechts 94.000 per maand in 2010 - te wensen over, zeker in het licht van de 8 miljoen arbeidsplaatsen die tijdens de recente recessie verloren zijn gegaan. Na de zes voorgaande recessies sinds eind jaren vijftig kwamen er in het eerste jaar na afloop van de inzinking telkens aanzienlijk meer banen bij.

In hun boek ‘This time is Different’ betogen Carmen Reinhart en Kenneth Rogoff dat recessies die door financiële crises worden veroorzaakt over het algemeen dieper zijn en langer duren dan andere recessies. Dit kan het relatieve gebrek aan nieuwe arbeidsplaatsen tijdens de recente wederopleving verklaren. Maar het beleid van de Amerikaanse centrale bank, die het afgelopen decennium steeds heeft vastgehouden aan een lage rente - waardoor de financiële zeepbel kon ontstaan, die op een crisis uitliep - komt daardoor nogal kortzichtig over. Want hoewel dit beleid de werkloosheid op de korte termijn wist terug te dringen, heeft de daaropvolgende inzinking de kern van langdurig werklozen vergroot.

Veel van deze mensen vinden misschien nooit meer een baan, omdat hun vaardigheden en motivatie verwelken. Dat zal tot sociale problemen leiden en de komende decennia een zware wissel trekken op de verzorgingsstaat.

Martin Hutchinson

Vertaling: Menno Grootveld