Een skitalent met rebelse trekjes

Lara Gut (19) is terug na een jaar uit competitie te zijn geweest. De Zwitserse skiester won gisteren de Super-G in Zauchensee. Maar Gut ontwikkelt zich minstens zo snel tot een rebelse sportvrouw.

Switzerland's Lara Gut competes during the women's super-G in FIS Alpine skiing World cup in Zauchensee on January 9, 2011. Switzerland's Lara Gut won.AFP PHOTO/JOE KLAMAR AFP

Opeens was ze de snelste. Ze komt allerminst uit het niets, maar verrassend was haar zege zeker. Lindsey Vonn trok een verveeld gezicht, als erkenning van haar nederlaag; de laatste jaren een van de weinige keren op de Super-G. Natuurlijk kent de dominante Amerikaanse skiester de kwaliteiten van Lara Gut. Maar ze reageerde toch verbaasd toen het grote Zwitserse skitalent haar gisteren bij een wereldbekerwedstrijd in Zauchensee met ruim een halve seconde verschil versloeg. Als het aan Gut ligt, is dit het begin en zal Vonn moeten vrezen voor haar hegemonie op de snelheidsnummers. Gut kom eraan.

Eigenlijk is de negentienjarige Gut al een aantal jaren onderweg. Alleen het grote publiek heeft nog niet echt met haar kennisgemaakt. Maar de Zwitserse uit het zuidelijke kanton Ticino is het klassieke voorbeeld van een talent van wie al vroeg duidelijk was dat zij de top zou halen.

Ze staat al vanaf haar tweede op ski’s, wint vanaf haar achtste talrijke wedstrijden, maakte als vijftienjarige haar internationale debuut, werd op die leeftijd in 2007 tweede (Super-G) bij de WK junioren en debuteerde op haar zestiende in een wereldbekerwedstrijd met een derde plaats op de afdaling in Sankt Moritz. Een jaar later won ze in diezelfde plaats op de Super-G haar eerste wereldbekerwedstrijd, waarna ze twee maanden later – zeventien jaar nog maar – bij de WK in Val-d’Isère internationaal doorbrak met een zilveren medaille op zowel de afdaling als de supercombinatie.

Die twee plakken leken de opmaat voor een succesvol optreden bij de Olympische Spelen in Vancouver. Tot Gut in september 2009 bij een training in Saas Fee zwaar ten val kwam en haar heup brak. Een operatie en haar revalidatie kostten Gut het olympische jaar.

Haar rentree dit seizoen verliep moeizaam. Met klasseringen variërend van 13 tot en met 49 begon Gut het wereldbekercircuit matig. Ze was fysiek weliswaar de oude, maar in wedstrijden was ze zoekende. Naar het juiste ritme, naar de ideale lijn, maar vooral naar het goede gevoel. Tot ze drie weken geleden bij de wereldbekerwedstrijd in Val-d’Isère achter Lindsey Vonn en haar landgenote Nadja Kamer opeens derde werd op de afdaling. Tot haar grote opluchting. Gelukkig, ze kon het nog.

Gut bewees die dag niet alleen technisch, maar ook mentaal terug te zijn op haar oude niveau. Want in aanloop naar ‘Val-d’Isère’ had ze veel aan haar hoofd. Gut botste hard met de Zwitserse bond. Om twee redenen. Ze had zich in zowel de Zwitserse als Italiaanse pers kritisch uitgelaten over chef-trainer Mauro Pini. En ze had zich niet aan de kledingvoorschriften van het nationale team gehouden. Gut was op straat in Val-d’Isère gesignaleerd in het ski-jack van haar privésponsor in plaats van in die van de Zwitserse federatie, waartoe ze contractueel verplicht was. En niet voor het eerst, want de skiester was voor eerdere kledingovertredingen al eens gewaarschuwd.

Technisch directeur Dierk Beisel en de bekritiseerde Pini schorsten Gut voor de wereldbekerwedstrijden slalom en reuzenslalom van 28 en 29 december in het Oostenrijkse Semmering. Een omstreden straf die in Zwitserland voor ophef zorgde. En tot speculaties over naturalisatie leidde. In de media verschenen berichten dat Gut de Italiaanse nationaliteit van haar moeder Gabriela zou willen aannemen. Het bleek een gerucht, want Guts vader Pauli, die zowel haar trainer als manager is, drukte die speculaties de kop in en zei dat daar geen sprake van is. Gut blijft skiën voor Zwitserland.

Intussen is het conflict over de kledingvoorschriften bijgelegd. Op het dreigement van de Zwitserse skifederatie Gut voor het internationale sporttribunaal CAS te zullen slepen, volgde afgelopen week een verzoeningsgesprek. De uitkomst: rond wedstrijden draagt Gut de bondskleding.

Dat Gut in conflict kwam met de Zwitserse bond wekte geen bevreemding. Vanaf haar entree in de A-selectie, drie jaar geleden, zijn er problemen. Dat heeft alles te maken met het privéteam, dat Gut op voorspraak van haar ouders is begonnen. Die zagen al vroeg de economische waarde van het skitalent. Zakelijk een slimme zet, want Team Gut incasseert jaarlijks zo’n 500.000 Zwitserse frank (circa 335.000 euro) aan sponsorinkomsten. Gut is in Zwitserland het gezicht van het horlogemerk Rolex en Audi heeft haar een auto ter beschikking gesteld. Ook met Atomic heeft ze een contract, de skifabrikant levert bovendien een fulltime serviceman aan haar team.

De Zwitserse skifederatie is op z’n zachtst gezegd niet blij met het Team Gut. De constructie wordt gedoogd, zij het dat Gut tijdens het wedstrijdseizoen deel moet uitmaken van de nationale selectie. Zij kan alleen in de zomermaanden haar eigen trainingsprogramma afwerken. De bond kan weinig anders dan de situatie accepteren, omdat wordt ingezien dat sinds het afscheid van de olympische en wereldkampioenen Michela Figini en Vreni Schneider een periode van twintig jaar sportieve armoede kan worden afgesloten. Gut is de aanvoerster van een nieuwe lichting goede skiesters onder wie verder Nadja Kamer en Dominique Gisin.

Maar er is sinds dit seizoen wel een complicerende factor. Chef-trainer Pini was tot voor anderhalf jaar nog de privécoach van Gut. Zij raakten gebrouilleerd nadat Pini de overstap naar de Zwitserse bond maakte. Die overgang én het late moment waarop Gut dat van hem te horen kreeg, leidden tot een verwijdering. En naderhand tot harde kritiek van Gut in de media, waar de skiester enkele keren heeft verklaard dat zij sinds die breuk alle vertrouwen in Pini heeft verloren. Gut neemt het hem bovendien zeer kwalijk dat hij haar in de pers heeft bekritiseerd om haar solistische werkwijze, een aanpak waarvan Pini zelf twee jaar heeft geprofiteerd.

Hoe luid Gut in eigen land wordt bejubeld, ze heeft in korte tijd ook de reputatie van een rebel opgebouwd. Want haar conflicten met de Zwitserse skifederatie staan niet op zich. Gut werd onlangs gedagvaard door het wereldwijd opererende managementbureau IMG, dat onder anderen de tennisser Roger Federer en de golfer Tiger Woods in zijn stal heeft. IMG beschuldigt Gut van contractbreuk. De skiester is een jaar nadat ze een overeenkomst met IMG had gesloten overgestapt naar het nieuwe managementbureau Pool Position. Zij wordt daar bijgestaan door Armin Meier, die haar nog begeleidde namens IMG. Maar de oud-profwielrenner, die in 1998 deel uitmaakte van de Festina-ploeg die wegens dopegebruik uit de Tour de France werd gezet, maakte een half jaar geleden de overstap naar Pool Position. Beider vertrek bij IMG kan niet los van elkaar gezien worden. Of IMG juridisch sterk staat, trekken deskundigen in twijfel, vooral omdat oud-werknemer Meier de ins en outs van Guts contract kent.

Het twistpunt tussen IMG en Gut draait om de aard van het contact. Waar het managementbureau denkt in alle gevallen als zakelijk vertegenwoordiger van de skiester te kunnen optreden, meent Gut te weten dat het om een contract gaat waarbij IMG niet automatisch, maar per zaak wordt ingeschakeld. Het zou in haar ogen gaan om een zogheten mandaatsovereenkomst. Om die reden zegt Gut elk moment onder de verplichting van IMG uit te kunnen.

De woede bij IMG is vooral ingegeven door het verwachte mislopen van een grote omzet. Nu al is Team Gut goed voor ruim 300.000 euro aan sponsorinkomsten per jaar. Gezien haar potentieel zal dat bedrag alleen maar groeien. Voor een managementbureau dat 15 procent courtage rekent, is het vertrek van Gut de moeite van een rechtszaak waard. Want de skiester staat nog maar aan het begin van haar carrière.