Een doodvonnis als dreigbrief uit Iran

De beschuldigingen van het Iraanse regime zijn absurd.

Ze dienen vooral om de Iraniërs in Europa ervan te weerhouden zich te mengen in de democratiseringsstrijd.

In het bloedige, 32-jarige bestaan van de islamitische republiek in mijn moederland Iran is het zoveelste doodvonnis niet langer iets om je over te verbazen. Of het vonnis nu politiek activisme, zedendelicten, drugs of moordzaken betreft of een ‘verdachte’ die opkwam voor zijn eigen geloof of geaardheid, het Iraanse regime gaat over tot het nemen van het leven van eigen burgers.

Toch is de zaak van Zahra Bahrami, een Nederlandse vrouw van Iraanse komaf, heel opmerkelijk. Vorige week werd in Teheran een doodvonnis tegen haar uitgesproken. Ze wordt ervan beschuldigd cocaïne in haar bezit te hebben gehad. Ook werd aangekondigd dat er nog een tweede proces tegen haar zal volgen, vanwege haar activiteiten voor een royalistische vereniging, een organisatie die door Iran wordt beschuldigd van bomaanslagen. Ten derde wordt Bahrami ervan beschuldigd dat ze in december 2009 heeft deelgenomen aan een demonstratie van de Groene Beweging, de geweldloze protestbeweging die is ontstaan na de presidentsverkiezingen.

Van Zahra Bahrami, moeder en nachtclubdanseres, is door de aanklager een soort enemy of the state number one gemaakt. De beschuldigingen tegen haar roepen het slechtste scenario op van een Hollywoodfilm. Nachtclubdanseres met maffiacontacten krijgt drievoudige opdracht: zaai verderf in Iran door cocaïnesmokkel, vergiet bloed met bomaanslagen en daag de staat uit door te demonstreren met de Groene Beweging. Zo’n absurd beschuldigingenpakket is zelfs voor Iran opmerkelijk. Dit rommelscenario geeft Nederland alle reden om krachtig te protesteren tegen deze uitspraak.

De zaak-Bahrami staat niet op zichzelf. Teheran wil de Iraniërs in diaspora, in het bijzonder in Europa, onder druk zetten en hun bijdrage aan de democratisering van Iran blokkeren. Waarom zou het Iraanse regime dit doen? In Europa – inclusief Turkije – wonen naar schatting 2,5 miljoen Iraniërs. In tegenstelling tot hun landgenoten in de Verenigde Staten, Canada en Australië, waar de rijkere Iraniërs naartoe zijn getrokken, is de meerderheid van de immigranten in Europa beland op basis van haar politieke verleden.

Een grote groep heeft, na twee decennia te zijn weggeweest, een bezoek kunnen brengen aan Iran. In de tijd van president Khatami (1997-2005) begonnen ze massaal familie en vrienden te bezoeken. Voor degenen die toch niet konden terugkeren, boden e-mail, Skype, Facebook en Twitter een uitweg om de banden met Iran te herstellen. De betrokkenheid van Europese Iraniërs en de kans om opnieuw met hun moederland in contact te komen, heeft ongetwijfeld bijgedragen aan het politieke bewustzijn van Iraanse burgers. Daarom maakt de zaak-Bahrami zeker deel uit van de Iraanse wens om Europese Iraniërs die Iran willen bezoeken af te schrikken.

Het regime doet dat door het politieke activisme van de Iraanse diaspora te criminaliseren. Als het waar zou zijn dat Zahra Bahrami aan de politieke demonstraties van 2009 heeft deelgenomen, dan is zij niet de enige Europese Iraniër. In 2009 zijn duizenden mensen uit de Iraanse diaspora in Iran op bezoek geweest. Ongetwijfeld zijn velen de straat opgegaan tijdens de demonstraties van de Groene Beweging. Het koppelen van de deelname aan demonstraties, drugs en terrorisme heeft de bedoeling om alle andere Bahrami’s zwart te maken.

Het doodsvonnis van Bahrami is bovendien een dreigbrief aan hun adres. Als ze toch naar Iran komen, moeten ze zich koest houden. De intimidatie is ook bedoeld om activisten te dwingen hun virtuele activiteiten in de richting van Iran stop te zetten. Sinds het ontstaan van de Groene Beweging is er sprake van een opleving van solidariteit van activisme onder de Iraniërs in Europa en Iran. Het is een alledaagse praktijk om Europese Iraniërs bij het binnenkomen op het vliegveld in Teheran te verhoren en toegang op te eisen tot hun Facebook en e-mails.

Ook is de beschuldiging van terrorisme een poging om harde straffen tegen de activisten van de Groene Beweging mogelijk te maken. Na 9/11 is terrorisme het universele sleutelwoord om de onderdrukking van de eigen burgers te legitimeren.

Heel democratisch Europa, en Nederland voorop, dient waakzaam te zijn tegenover de tirannen in Teheran die met deze drievoudige strategie de zaak-Bahrami gebruiken om Iraans-Europese burgers, die solidair zijn met hun broeders en zusters van de Groene Beweging, monddood te maken.

Shervin Nekuee is een Iraans-Nederlandse schrijver en socioloog. Hij is hoofdredacteur van het Perzisch-Engelse webmagazine Tehran Review.