Alles meten kan niet, maar vermijd elk contact

Het bluswater in de sloten rond Chemie-Pack is sterk verontreinigd. Toch lopen omwonenden geen gevaar, zegt de burgemeester van Moerdijk.

1 Wat weten we over de gevaren voor de gezondheid?

Het bluswater dat is terechtgekomen in de sloten rondom het bedrijventerrein van Chemie-Pack is „sterk verontreinigd”, aldus het waterschap Brabantse Delta. Het water bevat kankerverwekkende stoffen. Een stof als naftaleen kan bij inademing leiden tot irritatie van de slijmvliezen. Toxicoloog Marc Ruijten: „Het is praktisch ondoenlijk alle stoffen te meten, maar op basis van de stoffen die gevonden zijn is het devies simpel: vermijd het contact.”

Dat contact is er wel geweest: brandweerlieden zonder maskers tegen het uitdampende bluswater, politieagenten die het bluswater dicht zijn genaderd. Twaalf politiemensen hebben zich met geïrriteerde ogen en keel gemeld bij ziekenhuis of arts, net als tien brandweerlieden en enkele burgers.

Er zijn geen aanwijzingen dat inwoners van de gemeente Moerdijk gevaar lopen, aldus de crisiswebsite crisis.nl. Metingen wijzen uit dat zich in de „woonkernen” geen „kankerverwekkende stoffen in de lucht of in het water bevinden”. Volgens de burgemeester van Moerdijk hoeven bewoners van zijn gemeente zich ook geen zorgen te maken over het drinkwater, „en dat wordt permanent gecontroleerd”. Een schuimdeken op het slootwater beperkt nu de ‘uitdamping’ van schadelijke stoffen. Zaterdag liepen de gemoederen hoog op, tijdens een bijeenkomst voor omwonenden.

Vanmiddag zouden de resultaten bekend worden van onderzoek naar de schadelijkheid van het roet dat na de brand is neergedaald. Bij eerdere metingen van lucht en roet zijn geen schadelijke concentraties van gevaarlijke stoffen vastgesteld.

2 Komt er nu wel of niet een gezondheidsonderzoek?

Naar aanleiding van gezondheidsklachten van hulpverleners en omstanders bij de brand vroeg de voorzitter van het regionaal beleidsteam Midden- en West-Brabant, burgemeester Peter van der Velden van Breda, een advies aan het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

Moet er misschien een ‘groot’ gezondheidsonderzoek komen? Antwoord van het RIVM: Nee. Het instituut acht het voorlopig voldoende om via gestandaardiseerde vragenlijsten bij de bedrijfs- of huisarts de vinger aan de pols te houden over waargenomen klachten bij de bevolking. „Die vragenlijsten zijn ook een soort gezondheidsonderzoek”, aldus een woordvoerder van het RIVM.

3 Waarom is de gifstoffenlijst gisteren pas gepubliceerd?

Het Openbaar Ministerie heeft vorige week voor strafrechtelijk onderzoek beslag gelegd op de lijst met giftige stoffen aanwezig in het afgebrande Chemie-Pack. Op de lijst staan honderden chemische stoffen die op het moment van de brand in het pand aanwezig waren, waaronder brandbare, giftige en bijtende stoffen. Het OM besloot aanvankelijk de lijst niet openbaar te maken, „ingegeven door het oogmerk van waarheidsvinding”.

Als onderdeel van het strafrechtelijk onderzoek controleert het OM bijvoorbeeld of de stoffen die op de lijst staan, wel bij Chemie-Pack mochten liggen. „Met het publiceren van de lijst kun je ook onrust creëren”, aldus een woordvoerder van het OM. Nu ontstond er juist onrust – bij omwonenden, bij media – omdat de lijst níét openbaar werd gemaakt. Daarom speelde het OM de lijst dit weekeinde door naar de voorzitter Van der Velden van het regionaal beleidsteam Midden- en West-Brabant. Die maakte de lijst gisteren openbaar.

4 Waarom is pas afgelopen weekeinde een groter gebied op het industrieterrein afgesloten?

De burgemeester van Moerdijk besloot het gebied vanaf dit weekeinde af te sluiten, omdat „voorkomen dient te worden dat mensen in aanraking kunnen komen met gevaarlijke stoffen”, en ook om „ramptoerisme” tegen te gaan. Dat deze maatregel pas ruim twee dagen na de brand is genomen, komt volgens de gemeente doordat eerst „exacte duidelijkheid” moest komen over de grenzen van het gebied en er overlegd moest worden over de consequenties voor bedrijven op Moerdijk.

5 Is er eerder iets misgegaan in Moerdijk?

Niet voor het eerst wordt Moerdijk opgeschrikt. Zo werd drie jaar geleden Shell Moerdijk vervolgd omdat het geen melding had gemaakt van het vrijkomen, in maart 2004, van een gifwolk met duizend tot tweeduizend kilo etheenoxide dat zeer explosief en brandgevaarlijk is. Justitie meende destijds dat de regio was ontsnapt aan een ramp. In juli 2004 was er een zeer zware brand met heftige rookontwikkeling bij het bedrijf DBM Blending. Zwarte rook hing boven de gemeente Zevenbergen. Bewoners werd aangeraden ramen en deuren gesloten te houden.

6 Hoe zit het met de vergunningen?

Op het industrieterreinen Moerdijk zitten relatief veel bedrijven uit de ‘hogere milieuklassen’. Het bedrijf Chemie-Pack valt in categorie vijf, de op één na hoogste categorie. In de hoogste categorie vallen kerncentrales. Voor bedrijven van categorie vijf dient een afstand van vijfhonderd tot duizend meter tot woongebouwen en kwetsbare objecten in acht te worden genomen. Chemie-Pack kreeg vorig jaar oktober een vernieuwde vergunning. Volgens directeur Gerard Spiering van het bedrijf waren alle vergunning op orde. Wel is het bedrijf verschillende malen in gebreke gebleven. Bijna vijf jaar geleden kreeg het bedrijf waarschuwingen, omdat de schuimblusinstallaties niet op orde waren. En drie jaar geleden constateerde de Arbeidsinspectie dat personeel onvoldoende was voorbereid op mogelijke risico’s van het werken met gevaarlijke stoffen.