Wat de sterren u vertellen

Tienduizenden vrouwen hebben afgelopen week hun horoscopen voor 2011 gespeld. Wat zijn ze waard? En waarom zijn ze toch zo populair? ‘Neem het niet te serieus en geniet.’

Zoals geldwatchers uitkijken naar de beroemde Quote 500, de lijst met rijkaards, zo zijn er vrouwen die zich op koude januariavonden naar vriendinnen haasten met de nieuwe Elegance onder de arm. Wat de sterren beloven voor komend jaar, dat is voer voor een avondlang speculeren en gniffelen.

Goed georganiseerde vriendinnen hebben zelfs het nummer van vórig jaar meegenomen. Hoe zijn de voorspellingen van toen uitgepakt? Bracht 2010 inderdaad de beloofde ‘voltooiing’ en ‘het doorbreken van barrières’?

Het januari/februarinummer van Elegance mét Grote Jaarhoroscoop is een geliefd nummer, zegt Jolanda van der Ploeg, chef redactie Elegance (Stier). De oplage ligt 25 procent hoger dan normaal. Ook het januari/februarinummer van JAN Magazine is duidelijk een klapper – juist om de zestien pagina’s ‘grote psychologiehoroscoop’, zegt Esther Goedegebuure, adjunct-hoofdredacteur (Boogschutter). De verkoopcijfers liggen tussen de 70.000 à 80.000, terwijl een gemiddelde oplage 65.000 is. Dat zal niet anders zijn voor de Elle, Marie-Claire en de andere damesbladen met een voorspellende rubriek.

En nee, natuurlijk schrijven de redacties de jaarhoroscopen niet zelf. Dat doet een astroloog van buiten. Op de Elegance-redactie zitten zowel zwaar gelovigen als ongelovigen. „Mijn hoofdredacteur Anita Willemars gelooft erin, anderen niet”, zegt van der Ploeg. „Ik zit er tussenin. Zelfs bètamensen die ik ken, geloven erin. Het is toch ook iets leuks? Je kunt het met een korreltje zout nemen, maar we nemen het ook serieus.”

De astrologe van JAN is Greet Dol. „Ze is ongelooflijk goed”, zegt Goedegebuure. „Ze krijgt de grootste scepticus mee. Ik denk zelf dat het onzin is, maar hang toch aan haar lippen. Het gaat bij haar niet om toekomstvoorspellingen, maar om de psychologische kanten van de sterrenbeelden. Ze vertelt hoe die zijn als moeder, als collega, als echtgenoot.” Als de Steenbok single is, dan hangt er een nieuwe romance in de lucht, zegt de JAN-jaarhoroscoop. „Neem het niet te serieus en geniet.” Vissen hebben „behoefte aan intense ervaringen en oppervlakkige vriendschappen kunnen daarom worden verbroken”.

De horoscoop mag dan geen lotsvoorspelling willen zijn, volgens Goedegebuure, er staan heus profetische zinnen in. Zo gaat de Maagd volgens JAN misschien haar huis praktischer inrichten en staat er een verhuizing op de agenda. „In juni breken daarvoor goede tijden aan.” De Weegschaal kan van april tot augustus een reorganisatie verwachten in de branche waarin ze werkt. „Zaken kunnen niet helemaal duidelijk zijn.”

Het thema voor het komend jaar heeft Dol al afgelopen september vastgesteld. Goedegebuure: „Dit jaar zei ze: ik voel dat komend jaar mensen gaan verinnerlijken, ze gaan naar hun hart luisteren. Dus het thema is: volg je hart in 2011.”

De astroloog van Elegance is sinds vier jaar Kylie Rothero, een Australische die in New York woont. Zij volgde eerdere astrologen Marieke Geerligs en Athena Starwoman (!) op. Elegance publiceert al sinds de jaren tachtig een jaarhoroscoop. Rothero krijgt vooraf een briefing over de gewenste onderwerpen. Want die moeten wel toegesneden zijn op de ‘Elegance-vrouw’: een hoogopgeleide vrouw van 35-plus met een culturele belangstelling. „Ze zijn niet meer zoekend, ze weten wat ze willen. Ze zijn actief. Staan met beide benen op de grond. Vaak zijn ze zelfstandig. Kunst en cultuur zijn belangrijk. Onze lezeres pakt op gezette tijden het vliegtuig om bijvoorbeeld een tentoonstelling in het buitenland over Gauguin te zien”, zegt Van der Ploeg.

„De Nederlandse vrouw is veranderd en dat zie je ook terug in de horoscoop”, zegt de chef redactie van Elegance. „Tien jaar geleden ging het over de keuzes tussen gezin en carrière. Nu is de combinatie daarvan vanzelfsprekend en gaat het meer over de eigen keuzes van de vrouw.” Gezondheid, liefde en sociale contacten, dat blijven onderwerpen waarin de lezers geïnteresseerd zijn. „Maar ‘reizen’ hebben we laten vallen als onderwerp. Reizen is zó gangbaar geworden – iedereen reist het hele jaar door. Werk en geld, ja dat is wel belangrijker geworden.”

Van der Ploeg: „De horoscoop klopt, maar het is ook niet zo precies wat er staat. Iets als: ‘je moet vandaag niet in de auto stappen’, zal er bij ons niet in staan. Dat is onzin. Wel staan er dingen in over de bewegingen van de planeten en hun invloed op de sterrenbeelden. Om die reden wordt het door onze lezers niet als onzin beschouwd.”

Volgens astrologen zijn de stand en de bewegingen van de planeten van invloed op je leven. Bij Tweelingen staat: „In juni en november/december vinden er een paar eclipsen plaats die je sociale leven gaan beïnvloeden, waardoor er geen ontkomen aan is. 2011 wordt het jaar waarin je je behoeften, wensen en dromen afstemt op die van anderen.”

Onzin of troostrijk – al sinds de eerste horoscoop in de gedrukte pers verscheen, worden de tekstjes over de stand van de sterren gretig gelezen. De Britse astroloog Richard H. Naylor trok op 24 augustus 1930 voor het dagblad de Sunday Express de geboortehoroscoop van de nieuwe koninklijke boreling prinses Margaret Rose (21 augustus 1930-9 februari 2002). Hij voorspelde haar een „eventful life” en veel later deed Margaret die voorspelling gestand met haar champagne lifestyle en playboy-plezier. Tegen die tijd verslond heel Engeland de wekelijkse column van Naylor ‘Your Stars’. Hij was het ook die de twaalf dierenriemtekens in de krant introduceerde.

In Nederland kwam de belangstelling een paar decennia later op gang. „Het wordt gevreten door de lezers”, zegt Carin ter Wal van het gratis blad Spits, dat de horoscopen afneemt van Joker Feature Service. „Onze lezers reageren onmiddellijk als we een fout maken in de horoscoop.” Als dezelfde tekst bijvoorbeeld nog eens wordt geplaatst.

Met de sudoku-puzzel en het weerbericht, is de horoscoop het meest gelezen onderdeel van Metro (oplage 505.000 exemplaren, bereik 1,7 miljoen lezers), zegt ook Metro-hoofdredacteur Robert van Brandwijk (Stier). Metro Nieuws werkt met de Nederlandse astrologe Mieke Schulz-Van Kooten (sterrenbeeld: Waterman, „origineel en apart”).

Schulz-Van Kooten merkt dat lezers haar daghoroscoop in Metro trouw volgen. „Er zijn veel mensen – ook hogeropgeleiden – die het leuk vinden om hem te lezen, maar die dat niet willen toegeven. Vooral mannen niet.”

Mensen in haar eigen omgeving verklaren haar wel voor gek, omdat ze zich met astrologie bezighoudt. Mieke Schulz-Van Kooten heeft zelf informatica gestudeerd en is de astrologie „ingegroeid”. „Mijn man en ik waren op internet al bezig met astro-online.nl. Wij hosten verschillende soorten horoscopen.” Haar man is van de technische kant van de site, zij geeft de duiding.

Schulz-Van Kooten wil haar honorarium niet vertellen, al zegt ze wel dat een persoonlijke geboortehoroscoop 50 euro kost. „En dat kan ook per e-mail worden gedaan.” Collega-astrologe Rothero krijgt 3.000 dollar voor de jaarhoroscoop van Elegance, de andere media willen het honorarium evenmin prijsgeven.

Over de waarde van de horoscopen in de bladen, óók die van haar zelf, is Schulz-Van Kooten helder: „Dat zit toch meer in de entertainmenthoek. Je bent niet goed bezig als je gaat leven naar een algemene horoscoop voor de twaalf sterrenbeelden. Want als dat waar zou zijn, dan zouden er maar twaalf soorten mensen zijn. Dat is natuurlijk niet zo.”

Collega-astroloog van de Astrologische Vakvereniging Nederland, Barbara van Oosterzee (Steenbok), wil het nog meer „zwart-wit” stellen, omdat zij als „vakastrologen” veel hinder ondervinden van horoscopen. „Horoscopen in de bladen zijn slechts volksvermaak. Het heeft echt heel weinig waarde. Als je dan later hoort ‘maar het klopte wel’: dat is toeval.”