Boeiend WikiLeaks is onverfilmbaar

Eind vorig jaar sprak ik de Canadees-Tsjechische documentairemaker Petr Lom, die in Cinéma vérité-stijl films maakt over mensenrechten. Twee jaar geleden begon hij met een documentaire over WikiLeaks. Hij kwam niet ver, sprak slechts wat figuren die zijdelings met WikiLeaks te maken hebben. Lom houdt niet van documentaires met pratende hoofden maar wil „de actie filmen op het moment dat die plaatsvindt”. In dit geval lukte hem dat niet. Dat had verschillende redenen. Een ervan is dat de organisatie achter WikiLeaks niet transparant is en bovendien niet geïnteresseerd in een artistieke documentaire over zichzelf. Daarnaast is het onderwerp WikiLeaks (de website, computers, documenten) in de ogen van Lom niet beeldend en het heeft zoveel invalshoeken dat een eenduidige interpretatie onmogelijk is: privacy, transparantie, oorlog en geheime diensten, klokkenluiders, hackers, scriptkiddies, klikcultuur.

In kunst- en technologiekringen is er volop discussie over WikiLeaks. Op de opiniepagina van deze krant verscheen een stuk van Geert Lovink en Patrice Riemens met 12 stellingen over WikiLeaks. Beiden zijn vanaf begin jaren negentig geïnteresseerd in en betrokken bij de hacker- en technologiescene. . Hun twaalf stellingen zijn de moeite waard om te lezen en in verschillende talen online te vinden.

Een veelgevraagd spreker op kunst- en technologiefestivals in Nederland is de Amerikaanse journalist en sciencefictionschrijver Bruce Sterling (Brownsville, 1954). Zijn onderwerpen zijn breed: van cradle to cradle, klimaatverandering, hedendaags design, cyber- en cypherpunks, atompunks en hackercultuur. En hij is een briljant causeur. Met een Texaans accent doet Sterling met veel schwung en kennis van zaken verslag van wat hij op dat moment kwijt wil: een begenadigd redenaar die zo intens spreekt, dat je blij bent dat plaatjes ontbreken.

Sterling was in de jaren tachtig met William Gibson de grondlegger van het sciencefictionsubgenre Cyberpunk. Cybernetica en punk: computers, robots, kunstmatige intelligentie in tech noir-stijl. Sinds 2003 blogt Sterling op de website van Wired: Beyond the Beyond. Over WikiLeaks publiceerde hij onlangs een stuk waarin hij een analyse maakt van de motieven van soldaat Manning, die verantwoordelijk is voor de grootste onthulling van WikiLeaks tot nu toe, en Julian Assange, wiens levensverhaal leest als een roman.

Voor iedereen die geïnteresseerd is in de drijfveren van de personen achter het belangrijkste nieuwsfeit van 2010, dat ook in 2011 het een ander zal opleveren, is dit artikel een welkome aanvulling op het schrale dieet van herkauwde meningen.

Ine Poppe

Blog Sterling: wired.com/beyond_the_beyond/