Afghaans engagement..

De bevrijding en wederopbouw van Afghanistan zijn, om het eufemistisch uit te drukken, nog geen succes. Maar de interventie van de Verenigde Staten, NAVO en westerse bondgenoten is nu ook weer niet op een compleet fiasco uitgedraaid.

Gelet op de pretenties die afgelopen decennium werden geëtaleerd, is dit gemengde beeld een teleurstelling. Realiteitszin over wat wel en vooral niet kan in Afghanistan is echter geboden.

Er is geen militaire oplossing. Zoveel is afgelopen jaren duidelijk worden. De Talibaan kunnen niet worden verslagen, hooguit ingedamd. Dat is al wat, nu het buurland Pakistan al maar wankeler wordt, zoals de moord op de gouverneur van Punjab weer eens illustreerde. Bovendien heeft het Westen zich in Afghanistan ook politiek in de staart gebeten. Door de massale inzet van militaire én financiële middelen zijn de lokale machtsverhoudingen er verstoord geraakt en zijn ‘hoofd en hart’ van de bevolking niet gewonnen. Het antwoord van de binnenlandse rebellen op de buitenlandse troepen is intimidatie.

Het zijn allemaal geen opzienbarende conclusies. Interventies als deze hebben in het verleden vaker paradoxale effecten gehad, zeker in Afghanistan. Een democratische staat zal het land, waarop diverse buitenlandse mogendheden afgelopen anderhalve eeuw hun tanden hebben stukgebeten, niet worden. Maar een terugkeer van Al-Qaeda kan wel worden geremd. Dat is des te meer nodig indien Talibaan-achtige krijgsheren weer formele macht krijgen.

Deze strategie lijkt de voorkeur te hebben van president Obama, maar is in Washington omstreden. Obama zet niettemin zijn kaarten op een uitdijende ‘Afghanisatie’ van veiligheid en stabiliteit. In 2014 kan er dan een einde komen aan de massale aanwezigheid in Afghanistan. De VS denken zich daarna te kunnen beperken tot specifieke antiterreureenheden, die voorkomen dat het land weer een vrijhaven wordt voor geweld.

De meeste bondgenoten volgen deze lijn. Er is ook geen andere uitweg. Als het westers bondgenootschap het land in één klap de rug toekeert, kan de doos van Pandora weer open gaan, zoals gebeurde toen de Sovjet-Unie zich in 1989 via de brug over de Amur Darja terugtrok, haar beschermelingen in Kabul het onderspit dolven en een verwoestende burgeroorlog volgde.

Na negen jaar is Afghanistan bovendien veel meer dan alleen maar een brandhaard in Centraal-Azië. Het land is een lakmoesproef voor de NAVO die worstelt met haar existentie, maar niet kan worden opgeheven zolang er geen alternatief is.

Het mag onrechtvaardig lijken dat het voortbestaan van de alliantie een argument is om actief te blijven, het is wel de realiteit.

Het Westen kan nu dus nog niet weg uit Afghanistan. Dat is geen conclusie die uit triomfalisme voortkomt, maar uit analyse van de feiten en resterende opties.