Zie die bèta's als paradepaardjes

Het is terecht dat Utrechtse wetenschappers protest aantekenen tegen bezuinigingen. De bèta zit in het verdomhoekje, schrijft Peter Langendam.

Een groot deel van de Utrechtse bètafaculteit protesteert tegen bezuinigingen. Eindelijk! Mensen met een opleiding in de exacte wetenschap zijn zo noodzakelijk voor Nederland, kennisland.

Het was eens zo mooi; de hbs-b leverde goed en breed opgeleide mensen. De resultaten waren duidelijk zichtbaar. De ene na de andere Nobelprijs voor exacte vakken viel Nederlanders ten deel.

Nu studeren steeds minder mensen exacte vakken. Tot mijn verdriet worden de mensen die juist wel exacte vakken kiezen, beknot in de mogelijkheden zich verder te ontwikkelen.

Mijn neefje, die summa cum laude zijn baccalaureaatsexamens haalde in natuurkunde én in wiskunde aan de Universiteit Utrecht en die om financiële redenen alleen in de wiskunde doorging, vernam dat hij niet kan promoveren. Dat kwam door bezuinigingen op aio-plaatsen, niet alleen in Utrecht, maar op alle universiteiten.

Op echt wetenschappelijke, dus exacte, studies bezuinigen is misdadig. Waarom? Omdat dit de mensen zijn die een land vooruit helpen! We willen zo graag een kennisland zijn en blijven.

Sommige mensen beweren dat we daarom maar kenniswerkers naar Nederland moeten halen. Ik ben daar bijzonder op tegen.

In de eerste plaats is de regeling voor kenniswerkers dom. De subsidies die zij krijgen, jaagt hen na tien jaar terug naar hun eigen land. Dat zit zo: kenniswerkers krijgen tien jaar lang een tegemoetkoming in de inkomstenbelasting, van 30 procent. Na tien jaar verlangen deze kenniswerkers ten minste hetzelfde salaris als ze gewend waren toen ze nog een belastingvoordeel genoten. Om hun salaris op peil te houden, moet hun werkgever hun brutosalaris verhogen. Dan ontstaat een onbalans met de andere, Nederlandse werknemers en wordt de kenniswerker te duur. Een lager netto-inkomen betekent een mooi moment voor die kenniswerker om naar huis te gaan. Hij heeft een hoop geleerd, neemt de kennis die hij bij ons heeft opgebouwd mee naar landen als China of India en beconcurreert van daaruit onze industrie. Daarom ben ik in mijn bedrijf terughoudend met het in dienst nemen van Chinezen of Indiërs die verklaren na een jaar of vijf terug te willen naar hun thuisland.

Ten tweede houden die kenniswerkers de salarissen in Nederland laag. Dat is jammer. Een hoog salaris is gekoppeld aan een goed imago voor het vak. Het is toch te gek voor woorden dat een jurist of accountant meer verdient dan een ingenieur?

Dus, wat te doen?

Allereerst moeten we de student exacte wetenschappen een bonus geven, in de vorm van een hogere studiebeurs en een mogelijkheid om langer te studeren. Ten tweede moeten we voldoende opleidingsplaatsen scheppen voor de exacte wetenschappen, in het bijzonder voor aio’s. Ten derde moeten we een stop zetten op kenniswerkers uit het buitenland. Bedrijven moeten hun Nederlandse kenniswerkers eerst maar eens fatsoenlijk betalen. Ten vierde moeten we een nieuw soort hbs invoeren, met een stevige bètacomponent.

Het duurt even voordat het zijn vruchten zal afwerpen, maar we krijgen er genoeg voor terug.

Dr. ir. Peter Langendam is fysicus en directeur van het chipslab ItoM te Eindhoven.