Voeten vegen tegen roet is aanbevolen

Roet is gevaarlijk. Maar wat precies het risico is van de roetdeeltjes die neersloegen na de brand in Moerdijk, is onbekend. Toxicoloog Marc Ruijten legt uit.

Goed nieuws: er zijn geen sporen van giftige stoffen als benzeen, tolueen, enthylbenzeen aangetroffen in de rook die ontstond na de brand in Moerdijk. Toch gaf de burgemeester van Dordrecht gisteren een duidelijke waarschuwing aan mensen in gebieden waar veel rook is geweest: laat kinderen niet buitenspelen, houd huisdieren binnen, eet geen groenten uit eigen tuin.

Vrijgevestigd toxicoloog Marc Ruijten is gespecialiseerd in crisisbeheersing en hij legt uit hoe het kan dat er wel een waarschuwing voor de bevolking is uitgegaan.

Ruijten: „Direct na de brand zijn er metingen verricht naar de mogelijke vorming van giftige stoffen. Die metingen hebben aangetoond dat tijdens de brand geen verontrustende concentraties waren van stoffen als benzeen. Tenminste, niet in de lucht die mensen konden inademen. In de rook zaten wel allerlei giftige stoffen, maar die gingen door de hoge temperatuur naar boven zodat ze niet konden worden ingeademd.”

Waarom dan toch waarschuwen?

„Tegelijkertijd zijn er andere metingen verricht, naar roetdeeltjes. Door de brand en rook worden die deeltjes in de lucht gebracht en op grote hoogte verspreid. Door regen kan het roet op de grond terechtkomen, of simpelweg door de zwaartekracht. Op dit moment staat nog niet vast wat de samenstelling van die roetdeeltjes is. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) doet er nog onderzoek naar. Over het algemeen geldt: contact met roetdeeltjes die vrijkomen door brand, kun je het best vermijden. Er kunnen stoffen in zitten die leiden tot prikkeling van de ogen of andere klachten. Juist omdat wij dat nog niet weten, komt die burgemeester met die aanbeveling.”

Die aanbeveling ging over spelende kinderen en het eten van eigen groenten. Waarom zo specifiek?

„Heel simpel: op en onder speelrekken liggen neergedaalde roetdeeltjes. Kinderen krijgen dat aan hun handen, en vooral kleine kinderen brengen hun hand vaak naar hun mond. Hetzelfde geldt voor het eten van groenten. Als je die niet goed wast, kun je schadelijke stoffen binnenkrijgen.”

Die mogelijk schadelijke roetdeeltjes kunnen volwassenen toch ook op andere manieren binnenkrijgen? Of kunnen volwassenen gewoon beter tegen giftige stoffen?

„Er is een inschatting gemaakt: wat zijn de belangrijkste blootstellingsroutes? Van volwassenen verwacht je nu eenmaal niet dat ze over de grond gaan kruipen en dan aan hun handen gaan likken. Kinderen krijgen bovendien meer stoffen binnen per kilo lichaamsgewicht. Maar ook voor volwassenen geldt in de door rook getroffen gebieden: goed je voeten vegen voordat je je huis binnengaat.”

Dat werd niet gezegd tijdens de persconferentie gisteren.

„Zou kunnen. Het is wel een van de algemene aanbevelingen vermeld op overheidssite crisis.nl. Zo voorkom je dat je het roet je huis in draagt. De stelregel is eigenlijk heel simpel: vermijd voor de zekerheid contact met het roet.”

Hier en daar valt al te lezen: dat roet is niet gevaarlijk.

„Als officiële instanties dat zeggen bedoelen ze waarschijnlijk dat de bij de brand aangemaakte deeltjes al zo verdund zijn, dat de concentraties laag zijn. Herinnert u zich de uitbarsting van de Indonesische vulkaan Merapi van vorig jaar? De vulkaanstof lag toen centimeters dik op de grond. Dát was schadelijk. Ik woon zelf in Gouda, waar ook roet van de brand in Moerdijk is neergekomen. Met een witte plastic tas voor mijn deur heb ik zelf een meetoppervlak gemaakt. Er lag vanochtend maar een heel klein beetje roet. Het kan ook de komende dagen het riool in spoelen bij regen.”

De vraag blijft: waarom is nog steeds onduidelijk waar dat roet precies uit bestaat?

„Zoiets meten kost tijd. Het RIVM moet eerst het zogenoemde neerslaggebied van het roet in kaart brengen, vervolgens moet men rondrijden in de betreffende gebieden om monsters te nemen van het roet. Dat moet naar het laboratorium en het kost tijd, ondanks alle techniek, om die monsters goed te analyseren. Nog een paar dagen geduld.”