Litouwse stuntvlieger wil politieke comeback

Het Europees Hof bepaalde gisteren dat Litouwen oud-president Rolandas Paksas niet meer mag uitsluiten van verkiezingen.

Eindelijk is er genoegdoening voor Rolandas Paksas, de Litouwse oud-president tegen wie in 2004 als eerste (en vooralsnog enige) Europese staatshoofd succesvol een impeachment-procedure werd begonnen. Althans, zo ervaart hij het zelf. „Het recht is hersteld”, zo reageerde hij gistermiddag triomfantelijk tegen persbureau AFP, nadat het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg eerder die dag had bepaald dat de Litouwse staat fout geweest was om Paksas destijds, na zijn afzetting, een levenslang verbod op te leggen op het bekleden van publieke functies.

Het maakte niet uit dat het Hof daarbij geen enkele kanttekening plaatste bij of kritiek uitte op de impeachmentprocedure zelf. Het benadrukte zelfs dat de zaken die tot die procedure hadden geleid (Paksas was onder meer beschuldigd van corruptie en machtsmisbruik) niet moesten worden onderschat. Maar Paksas jubelde gisteren. In 2004 mocht de Litouwse regering het hem dan onmogelijk hebben gemaakt om mee te doen aan de parlementsverkiezingen, dat zou haar in 2012, bij de volgende verkiezingen, niet lukken. Het oordeel van het Hof is bindend en verplicht Litouwen de wet zo aan te passen om een herhaling van zaken te voorkomen. Over een jaar, verzekerde Paksas, zou hij van de partij zijn. Én hij zou winnen.

Het typeert de ex-regeringsleider, een kampioen stuntvliegen tijdens de Sovjettijd en twee keer oud-burgemeester van de Litouwse hoofdstad Vilnius. Paksas geldt als koppig, onverzettelijk en vol bravoure. Tijdens de verkiezingen in 2003, waarbij hij als campagnestunt met een stuntvliegtuigje rakelings langs een brug in Vilnius scheerde, werd hij verrassend gekozen tot president van Litouwen. Maar minder dan een jaar later kwam hij op ongracieuze wijze ten val. De geheime diensten beschuldigden hem er destijds van staatsgeheimen te hebben doorgespeeld aan een Rus die banden had met de Russische maffia en de Russische geheime diensten – een vergrijp waarvoor hij in eerste instantie werd veroordeeld maar waarvan hij later door het Hooggerechtshof werd vrijgesproken. Paksas zelf zou zijn politieke macht hebben aangewend om zijn eigen zakelijke belangen te dienen. Maar de oud-president heeft die beschuldigingen altijd hardnekkig tegengesproken. Ze zouden deel zijn van een lastercampagne van een politieke elite, die hem, een man van het volk, ten val wilde brengen. In een interview met de Baltic Times, enkele maanden voor de uitspraak van het Hof gisteren, sprak hij nog van een „coup d’état”.

Zelfs toen de publieke druk op hem om af te treden onhoudbaar werd – op zeker moment moest hij op televisie bekennen dat hij gechanteerd was door dezelfde Rus die zijn campagne financierde om hem een Litouws paspoort te verstrekken – weigerde hij dat, waarna uiteindelijk de impeachmentprocedure tegen hem werd gestart.

Na bijna zeven jaar in de vergetelheid te zijn geweest, is Paksas zich nu, na de uitspraak van het Hof, op aan het maken voor een politieke comeback. Enkele van zijn oude rivalen zitten er nog en zullen hem aandachtig volgen.