Het was niet de vraag of, maar wanneer de aanslag zou komen

Het blijft een beetje een vreemd programma, al is het tweede seizoen van De kist (EO) op een aantal punten beter geworden. Niet langer sleept presentator Herman Wegter zijn hoofdpersoon ter voorbereiding op het onvermijdelijke mee naar een begraafplaats en andere relevante locaties. Hij levert nu de op het dak van zijn gele Fiat 500 gebonden grenen lijkkist thuis af en voert daar een conversatie over het thema ‘memento mori’.

De gesprekspartners zijn natuurlijk zo geselecteerd dat ze daar ook echt wat over te zeggen hebben. Gisteren liep columnist en schrijver Sylvain Ephimenco helemaal leeg, nadat hij de met pakpapier beklede kist („typisch Hollands calvinisme”) uitgeprobeerd had.

Ephimenco zegt bijna dagelijks na te denken over de dood, die in zijn jeugd tijdens de Algerijnse oorlog alom aanwezig was. Maar vooral na de moord op Theo van Gogh, toen Ephimenco ook een tijdje lichte beveiliging genoot, was hij geestelijk voorbereid en controleerde dagelijks, in de hoop dat de buren het niet zouden zien, of er geen bom onder zijn auto lag.

In 2005 was dat de dominante stemming. Verschillende gasten van Jeroen Pauw in het programma 5 jaar later (NTR) voorspelden toen dat het niet de vraag was of er een terroristische aanslag in Nederland zou komen, maar wanneer. De opnamen met die persoonlijke en algemene voorspellingen gingen in een kluis. In de eerste week van het nieuwe jaar, als collega Paul Witteman nog vakantie heeft, confronteert Pauw zijn gesprekspartners nu met de uitspraken van toen.

De sterke formule gaat al een paar jaar mee, maar het resultaat was deze week optimaal. De bezwaren van de Amsterdamse korpschef Bernard Welten, over de lastige uitvoerbaarheid van een boerkaverbod, kregen de meeste publiciteit, maar elke aflevering bevatte wel nieuwswaardige citaten.

Zo blies Ayaan Hirsi Ali de plannen voor een tweede en derde deel van Submission definitief af, zei oud-burgemeester van Maastricht Gerd Leers dat hij ook zonder de affaire over zijn Bulgaarse villa problemen met de gemeenteraad zou hebben gekregen en onthulde ex-lid van het CDA Hilbrand Nawijn dat zijn ministerschap namens de LPF in nauw overleg met zijn voormalige partijgenoten Balkenende en Donner tot stand was gekomen.

Op cabaretier Claudia de Breij na, die morgen nog aan de beurt komt, koos Pauw voor het eerst geen prominenten uit de wereld van televisie of showbusiness. Dat komt de zinnigheid van de gesprekken ten goede.

De onvermijdelijkheid van een grote terroristische daad is nu geschiedenis geworden, die zich ook zo laat bespreken, op dezelfde manier als Joost Eerdmans voorspelde dat Leon de Winter de politiek zou ingaan en dat Geert Wilders het nooit zou redden.

Allen haasten zich hun vreugde uit te spreken dat ze ongelijk hadden. Maar ongelijk hadden ze, met hun doemdenken.