Het moderne midden

Terwijl rechts Nederland lekker druk bezig is zijn vingers af te likken, vindt er bij de linkse oppositie een heroriëntatie plaats over de te volgen koers. Iedereen vindt natuurlijk in de eerste plaats, laat daar geen twijfel over bestaan, dat er moet worden samengewerkt. Ze zijn allemaal vrienden. Maar sommigen zijn meer vrienden dan anderen. En de discussie gaat erover wie die sommigen zijn en wie die anderen.

Deze baltsdans van toenadering en uitsluiting gaat gepaard met een spraakverwarring over het begrip links zelf. Is links niet heel erg ouderwets? En hoe modern is het eigenlijk nog om progressief te zijn? En is het moderne midden wel ouderwets links genoeg? En wat vindt het moderne midden daar zelf eigenlijk van?

Oud-partijleider Halsema van GroenLinks, die haar partij heeft geprobeerd te moderniseren van een ouderwets linkse partij tot een modern progressieve, hield vlak vóór haar vertrek een redevoering waarin ze de PvdA uitnodigde om te kiezen voor samenwerking met het moderne geluid van het vernieuwde GroenLinks en D66 en om de ouderwets linkse SP uit te sluiten. Haar opvolgster Sap heeft deze koers in krachtige termen bevestigd. Maar Sap is nog geen Halsema, wier leiderschap binnen haar partij onbetwist was. De gestaalde kaders van de partij, die jarenlang knarsentandend hebben gezwegen, komen in opstand. Negen leden onderschrijven een pamflet met de titel Kritisch GroenLinks, waarin zij stellen dat zij weer ouderwets links willen worden in plaats van modern progressief. Zij willen stoppen met al dat geflirt met D66 en in plaats daarvan gezamenlijk optrekken met de SP onder de rode banieren en het opzwepend gebrul van woedende vakbondsleiders die geen boodschap hebben aan progressieve nieuwlichterij maar willen opkomen voor de rechten van de arbeiders.

Maar Halsema en Sap hebben natuurlijk gelijk. De SP mag in sociaal-economisch opzicht links worden genoemd en veel gemeen hebben met GroenLinks, maar bij cultureel-maatschappelijke vraagstukken en met haar populistische stijl heeft zij meer gemeen met de PVV. Het gaat niet om links of rechts. De ware scheidslijn ligt ergens anders. Tussen stad en platteland. Tussen hoog- en laagopgeleid. Tussen hersens en onderbuik. Tussen optimisme en angst.

Ilja Leonard Pfeijffer